Unikodo venas!

Du Eŭropaj normoj

Realigo de la plena Unikoda normo, entenanta pli ol 30 mil signojn, rimedojn por la dedekstra skribo ktp prezentas seriozajn teĥnikajn problemojn. Tamen iom post iom oni komencas solvi ilin.

Por bezonoj de la Eŭropa Komunumo la normo ENV 1973:1995 difinas du grandajn subsignarojn de Unikodo, kiuj sufiĉas por la skribsistemoj de ĉiuj Eŭropaj lingvoj, kaj interalie entenas ĉiujn literojn de Esperanto:

MES

Minimuma Eŭropa Subsignaro
(angle "Minimum European Subset")
havas nur 926 signojn, kio ebligas malmultekostan realigon, sufiĉan por la bezonoj de plimulto da eŭropanoj. Detalojn vd en www.indigo.ie/egt/standards/mes.html.

EES

Etendita Eŭropa Subsignaro
(angle "Extended European Subset")
havas ĉiujn signojn, uzatajn en la Eŭropaj skriboj kaj relative kompletan sortimenton da signoj uzataj en tekstoj sciencaj, teĥnikaj kaj komercaj. Detalojn vd en www.indigo.ie/egt/standards/ees.html.

Ankaŭ la programaj varoj komercaj ĉiam pli multe atentas Unikodon. Majkrosofto ellaboris firmaan normon WGL4 (de la angla "Windows Glyph List 4"). Temas pri signaro entenanta 652 signojn sufiĉajn por la skriboj de la Eŭropaj lingvoj, inklude la slavajn, la grekan kaj la turkan. WGL4 estas bazita sur la kapablo de Windows-95 kaj Windows-NT adresi (almenaŭ el kelkaj aplikaĵoj) signojn per ilia Unikoda dubajta kodono (numero en koda tabelo).

Vd la informojn ĉe la Majkrosofta servilo www.microsoft.com/truetype/unicode/cscp.htm.

La revuo Monato jam raportis (septembro 1996, pĝ 18), ke kvankam Windows-95 kaj Windows-NT enhavas, en siaj Tut-Eŭropaj versioj, tiparojn kun la kompleta sortimento da literoj de Esperanto, tamen uzi ilin oni ne povis pro manko de aplikaj programoj, kapablaj atingi la "Sud-Eŭropan" parton de la signaro.

Nun tia aplikaĵo ekzistas. La ĵusa eldono de Netscape [neckejp], la versio 4.0b3, disponigas al la posedantoj de Tut-Eŭropa (Pan-European) vario de Vindozo pretan rimedon por foliumi tre internaciajn dokumentojn en TTT, kiuj povas kombini en unu sama paĝo tekstojn en la lingvoj franca, sveda, pola, rusa ... kaj Esperanto (tamen plu mankas literoj por la skriboj armena, kartvela, kaj la Cirilaj literoj por neslavaj lingvoj, ekz-e por la tatara, uzbeka, kazaĥa ktp).

Du vortojn pri detaloj teĥnikaj. Por transsendi Unikodon tra la Interreto estas uzataj normoj UTF-7 (kun sepbitaj bajtoj) kaj UTF-8 (kun okbitaj bajtoj). En ambaŭ normoj la signoj Askiaj (tiuj kies numeroj estas malpli grandaj ol 128) estas prezentataj per unu bajto; por la pli grandaj numeroj oni uzas dekuman numeralon (en UTF-7), aŭ pli komplikan kombinon da tujsekvaj bajtoj (en UTF-8 ĉiuj signoj de la Eŭropaj signaroj prezenteblas per dubajtaj kombinoj). Ekz-e la vortojn "Eĥoŝanĝo ĉiuĵaŭde" oni kodas en UTF-7 per

Eĥoŝanĝo ĉiuĵaŭde