Excursie 14-02-2004 naar de OostvaardersplassenOp zaterdag 14 februari 2004 zijn de 7 leden van het docententeam van de Landschappen- / herfstcursus van IVN-Leiden naar de Oostvaardersplassen geweest. Dit in het kader van een dagje uit om te vieren dat we weer een geslaagde (herfst)cursus hebben gegeven.Dit verslag heeft onder meer tot doel om anderen een idee aan de hand te doen voor een dagje genieten in de natuur. Hieronder een soortenlijst en excursieverslag. hm februari 2004
|

Wilde zwanen en bergeend:
| Plaats: | Lelystad |
| Datum: | 14 februari 2004 |
| Excursie | Oostvaardersplassen |
| Tijd | van ± 09.30 uur tot ± 17.00 |
| Windkracht: | 1 |
| Temperatuur: | 10 á 12 ° C |
| Verdere weersgesteldheid: | Bewolkt klein beetje zon en voor de tijd van het jaar hoge temperaturen |
| Vogels | 42 |
|---|---|
| Futen | 2 |
| Fuut | V |
| Geoorde fuut | I |
| Aalscholvers | 1 |
| Aalscholver | CC |
| Reigers | 2 |
| Blauwe reiger | XXX |
| Grote zilverreiger | V |
| Eenden | 13 |
| Bergeend | L |
| Brilduiker | II |
| Grote Zaagbek | X |
| Krakeend | L |
| Kuifeend | M |
| Nonnetje | II |
| Pijlstaart | X |
| Rosse stekelstaart | II |
| Slobeend | C |
| Smient | MM |
| Tafeleend | CC |
| Wilde Eend | C |
| Wintertaling | X |
| Ganzen | 3 |
| Brandgans | MM |
| Canadese gans (hybride) | I |
| Grauwe gans | C |
| Zwanen | 2 |
| Knobbelzwaan | XX |
| Wilde Zwaan | V |
| Roofvogels | 2 |
| Buizerd | X |
| Zeearend (?) | I |
| Rallen | 1 |
| Meerkoet | CC |
| Meeuwen | 2 |
| Zilvermeeuw | C |
| Kokmeeuw | C |
| Duiven | 1 |
| Houtduif | V |
| Zangvogels | 13 |
| Witte kwikstaart | I |
| Merel | I |
| Roodborsttapuit | II |
| Winterkoning | II |
| Koolmees | II |
| Matkop | II |
| Pimpelmees | I |
| Staartmees | V |
| Goudhaantje | I |
| Ekster | II |
| Zwarte Kraai | V |
| Huismus | X |
| Groenling | II |
| Zoogdieren | 4 |
| Edelherten | L |
| Heckrunderen | L |
| Koniks | L |
| Vos | I |
LEGENDA:
| |
| I | = één exemplaar |
| II | = Enkele exemplaren |
| V | = 5 á 9 exemplaren |
| X | = Ruim 10 exmplaren |
| XX | = Tientallen exemplaren |
| L | = Ongeveer 50 ex. |
| C | = Ongeveer 100 ex. |
| CC | = Vele honderden exemplaren |
| D | = Ongeveer 500 eexmplaren |
| M | = Ongeveer 1.000 exemplaren |
| MM | = Vele duizenden exemplaren |
| MMM | = Tienduizenden exemplaren |
Als startpunt het Almeerderzand wat vroeger bekend was als het Muiderzand. Het eerste stuk ging nog op de gebruikelijke wijze.
De eerste stop bij de parkeerplaats met uitzicht op de Lepelaarsplassen. Hier zagen we enkele wilde zwanen, die later ook weer wegvlogen, altijd een fraai gezicht overvliegende zwanen. Verder waren er wat bergeenden, in de verte een nonnetjes man. De trap op de dijk was rijkelijk voorzien van korstmossen en mossen. Een groep grauwe ganzen vloog in een lange sliert over.

Grauwe ganzen in "sliertvlucht": © Foto: André Biemans
De tweede stop bij de trekvogel, het oude bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer. Het doel was nu de vogelhut de lepelaar, maar daar kan je zonder de nodige tussenstops niet komen. De ondergelopen weilanden zijn altijd interessant om even te kijken. Enkele grauwe ganzen en daartussen een Canadese gans althans daar leek het sterk op. Maar nadere bestudering bracht ons toch op andere gedachten. De kleuren waren niet helemaal soortzuiver, wel was hij veel groter dan de hem omringende grauwe ganzen. Het was dus eigenlijk een soort "soep Canadees".

Grauwe ganzen;
Iets verderop op de dijk langs het kanaal een groep meerkoeten en daartussen zat een wit beest; een albino meerkoet.
De telescopen vertelden dat het dier niet helemaal wit was maar zijn verenkleed was voorzien van kleine zwarte vlekjes een echte meerkoet "dalmatiër".

Dalmatiëer- en gewone meerkoet; © Foto: Sjaan van Agtmaal
We zagen ook nog een groepje van vijf overvliegende grote zilverreigers en op het water de eerste brilduiker.
We stonden ook nog even stil bij een omgevallen boom die was verrijkt met een oude gele trilzwam.

Gele trilzwam; © Foto: André Biemans
De hut "de Lepelaar" levert altijd weer mooie beelden op. Blauwe reigers die af en aan vlogen met allerlei takken die dienst zouden doen als bouwmateriaal voor hun nesten. De meeste reigerwoningen in aanbouw zijn te zien op het dichts bijzijnde eiland.
Enkele mannen en vrouwen boterbuik (officieel bekend als grote zaagbek) zwommen met een bijna majestueuze gratie over het wateroppervlak. Ook viel dichtbij een man rosse stekelstaart te bewonderen met zijn krijtblauwe snavel en witte wangen. Alleen zijn staart had nu niet direct de bekende winterkoningen stand. We zagen de rug van een "nonnen" vrouw en dan valt pas goed op dat de rugveren zijn omlijst met een witte rand.
Met behulp van onze digitale camera's en de telescopen probeerden we te fotograferen, een bescheiden en niet geheel succesloze poging tot digiscopie. (De resultaten van deze nieuwe tak van fotografie kunt u in dit verhaal aanschouwen)
Na de "lepelaar" terug naar de auto's. Via een stevige omweg gingen we nu naar de andere hutten. Na een korte doch noodzakelijke stop bij het bezoekerscentrum, gingen we richting "zeearend" de grootste hut van de OVP. Voordat we daar aankwamen liepen we door het rijk met mos begroeide bos. Hier zijn heel goed de vraatsporen van de Koniks paarden te zien. Sommige bomen zijn rondom geheel bevrijd van hun schors, dit zullen de bomen niet overleven. Andere met mos begroeide takken waren ook rijkelijk voorzien van de afdrukken van de paardentanden.

Stevig begraasd door de Koniks;
De directe omgeving van de hut is rijk voorzien van rietvelden. De meeste vogels bivakkeren daarbuiten. Dat wil zeggen dat ook nu de telescoop weer onschatbare diensten bewees. In de verte duizenden brandganzen, op het water o.a. honderden pijlstaarten en een statig lopende grote zilverreiger.
Opeens hele wolken vogels in de lucht, zelfs de brandganzen vliegen op. En op dit moment kunnen we ook zien dat er vele honderden kieviten zijn opgestegen. Hoewel we al een paar keer een buizerd hebben langs zien vliegen, kan hij niet de dader van zoveel tumult zijn. Dit moet het werk zijn van een echte grote jongen. Heel even krijgen we de reus op de grond te zien. Zeker veel groter dan de buizerd. Verder het feit dat we hier in de wintermaanden vertoeven. Daarom moeten we er wel van uitgaan dat we hier met een naar zekerheid hellende stelligheid kunnen zeggen dat we vanuit de "zeearend" kijken naar een echte vliegende deur.
Ook de zoogdieren zijn hier volop aanwezig. Koniks en Heckrunderen bevolkten deze waterrijke omgeving. Opeens zagen we vlakbij een vos (een flinke rekel), het dier liep eerst op de grens tussen land en water en later op nog geen twintig meter afstand op een dijkje. Opmerkelijk was dat Reintje een witte staartpunt had, wat als een klein lampje achter hem aan bungelde. Twee schitterende edelherten met een groot gewei staken het open water over op weg naar hun talrijke soortgenoten.
We liepen via een andere weg terug. Op het hoogste punt van enkele boomresten zat een zangvogel. De telescopen "vertelden" ons dat wij keken naar een wijfje roodborsttapuit. In het namiddagse zonlicht zag de vogel er fraai uit. Later toen we wat dichterbij waren gekomen liet ook het mannetje zich zien.
In de verte zagen we een groep Koniks knabbelen aan de takken van omgevallen bomen, zo kunnen zij hier goed de winter doorkomen.

Koniks knabbelend aan de takken van een omgevallen boom;
Als laatste werd de vogelhut "de kluut" met een bezoek vereerd met een mooi uitzicht op het nabij gelegen eilandje, wat wij al vanuit het bezoekerscentrum hadden gezien. Het eiland werd bezet door enkele wilde zwanen en bergeenden. Eén van de zwanen sliep met de kop in de veren en balanceerde op één poot. Een knap staaltje van evenwichtskunst.

Wilde zwanen;
Er bevonden zich opvallend veel zangvogels; achtereenvolgens toonden de volgende gevederde minstrelen zich; pimpelmees, winterkoning, matkop, boomkruiper en ook nog een goudhaantje (een vrouwtje herkenbaar aan de gele streep op de kop).
Het was inmiddels bijna vijf uur geworden en dat betekende dat wij de terugreis moesten aanvaarden, want in Oegstgeest zouden we deze fraaie vogeldag besluiten met een bezoek aan een uitstekend chinees restaurant.
Henk Merts februari 2004