Excursie 02-09-2000 naar Staelduinse bosch en Voornse duin

Op zaterdag 2 september zijn 6 leden van het docententeam van de Landschappen- / herfstcursus naar het Staelduinse bosch (vlakbij Hoek van Holland) en Voornse duin (vlakbij Oostvoorne) geweest.
In deze tijd van het jaar is het altijd goed vertoeven in bos en duin. Er staat nog veel in bloei want het is volgens de kalender nog zomer. Maar tegelijkertijd kan je goed merken dat de meteorologische herfst al is begonnen vanwege de vele planten en bomen die al vruchten en of zaden dragen.
Hieronder een soortenlijst en excursieverslag.
Bij de soortenlijst van de vogels zijn ook aantallen vermeld. Deze zijn later ingevuld op basis van geheugen, de meeste aantallen zijn daarom ook ruwe schattingen, ze dienen als indicatie voor het aantal soorten.

hm september 2000

Inleiding
Algemene excursie-informatie
Waarnemingslijst vogels (met aantallen)
Waarnemingslijst fauna (geen vogels)
Waarnemingslijst paddestoelen en flora
Bijzonderheden
Diverse excursieoverzichten

Excursie 02-09-2000 naar Staelduinse bos en Voornse duin
Plaats:	Staelduinse bos en Voornse duin
Datum:	2 september 2000
Begintijd	10.00 uur
Eindtijd:	20.00 uur
Windkracht:	3
Temperatuur:	18 °C
Verdere weersgesteldheid:	Bewolkt met enkele bui-en en af en toe zon

Vogels 36
Futen 1
Dodaars 30
Fuut 1
Pelikaanachtigen 1
Aalscholver 200
Reigerachtigen 1
Blauwe Reiger 6

Zwanen 1
Knobbelzwaan 6
Eenden 7
Krakeend 25
Slobeend 25
Tafeleend 3
Wilde Eend 50
Roofvogels 3
Buizerd 2
Havik 1
Sperwer 2
Torenvalk 1
Hoendervogels 1
Fazant 1
Rallen 1
Meerkoet 200
Steltlopers 1
Scholekster 60
Meeuwen 2
Grote Mantelmeeuw 3
Kokmeeuw 200
Zilvermeeuw 50
Duiven 1
Houtduif 6
Spechten 2
Groene Specht 2
Grote Bonte Specht 2
Zangvogels 14
Zwaluwen
Boerenzwaluw 3
Huiszwaluw 40
Winterkoningen
Winterkoning 2
Lijsters
Merel 1
Roodborst 1
Tapuit 1
Staartmezen
Staartmees 8
Mezen
Koolmees 4
Spreeuwen
Spreeuw 30
Kraaiachtigen
Ekster 5
Gaai 2
Kauw 3
Zwarte Kraai 5
Vinken
Groenling 1

Amfibiën (3)
Bruine kikker
Gele rugstreeppad
Groene kikker
Insecten (15)
Akkerhommel
Atalanta
Bont zandoogje
Gamma uiltje
Glazenmaker
Koolwitje
Oranje tip
Rode bosmier
Rups van bladwesp
Sabelsprinkhaan
Schaatsenrijder
Spekvreter
Sprinkhaan
Vleesvlieg
Zweefvlieg
Spinnen (3)
Hangmatspin
Kruisspin

Wolfspin
Zoogdieren (1)
Konijn
Weekdieren (2)
Naaktslak
Poelslak
Sporen (4)
Reeënspoor
Sterreschot
Vraatspoor letterzetter
Vraatspoor bladmineerder

Paddestoelen (32)
Aardappelbovist
Berkendoder
Bloedkorstzwam
Bundelcollybia's
Eikenbladzwam
Gele hoorntje
Gele kussentjeszwam
Grijze gaatjes zwam
Honingzwam (mycelium)
Inktvlek of inktspot
Isabelkleurig breeksteeltje
Judasoor
Kaaszwam
Lantaarnzwam
Loodgrijze bovist
Meniezwam
Mycena
Oesterzwam
Plooivoetstuifzwam
Ruitjesbovisten
Roodsteelfluweelboleet
Stijfselzwam
Stinkzwam
Tonderzwam
Trechtertaaiplaat
Vezelkop
Viltig judasoor
Weidekringzwam
Witte bultzwam
Zadelzwam
Zwartwordende bovist
Zwavelzwam
Gallen (3)
Bedeguar gal
Galnoot of inktgal
Mosgal
Bloeiende planten (46)
Agrimonie
Biggekruid
Blauw glidkruid
Bosrank
Brunel
Dagkoekoeksbloem
Driedistel
Duizendblad
Duizendguldenkruid
Engelwortel
Geel walstro
Haagwinde
Harig wilgeroosje
Heelblaadjes
Jacobskruiskruid
Kamperfoelie
Kattestaart
Kruipende boterbloem
Late ogentroost
Leverkruid
Madeliefje
Moerasandijvie
Moerasspirea
Moeras vergeet me nietje
Parnassia
Perzikkruid
Ratelaar
Reigersbek
Rolklaver
Ruigklokje
Scherpe boterbloem
Sint Janskruid
Slangenkruid
Speerdistel
Stijve ogentroost
Stinkende ballote
Teunisbloem
Watermunt
Waternavel
Wederik
Wilgeroosje
Wolfspoot
Zeemelkdistel
Zeepkruid
Zeeraket
Zilverschoon
Bomen en planten
met vruchten (33)
Agrimonie
Bereklauw
Beuk
Bitterzoet
Bosklit
Braam
Dauwbraam
Duindoorm
Egelantier
Eik
Gelderse roos
Gele lis
Grote ratelaar
Heggerank
Helmkruid
Hop
Hondsroos
Hondstong
Italiaanse aronskelk
Kamperfoelie
Kardinaalsmuts
Liguster
Meidoorn
Magelkruid
Parelzaad
Pastinaak
Welriekende salomonszegel
Sleedoorn
Vlier
Wegedoorn
Wilde asperge
Zuurbes
Zuurbes
Zwart knoopkruid

Bijzonderheden:

Om 09.00 vertrokken we vanuit Leiden, onderweg kwam de regen met bakken naar beneden. Richting zee zagen we opeens een trechtervormige windhoos uit de wolken komen. Een bijzondere ervaring nog nooit had ik iets dergelijks gezien. Deze windslurf raakte de grond niet. Het blijkt dat ze vooral gevormd worden bij dit soort regenbui-en en dan met name aan de rand daarvan.
Toen we op de plek van bestemming aankwamen was de regen gereduceerd tot een klein "miserbuitje" en later werd het gelukkig helemaal droog.
Vrijwel meteen zagen we één of beter gezegd twee heksenkringen verbonden met een soort tussenstuk. Een brilvormige de heksenkring van Bundelcollybia's.
Een wat bleke Oesterzwam hebben we voor het gemak maar omgedoopt in "kalfsoesterzwam"
Een boomstronk was volledig door bruinrot aangetast. Een andere gevelde boom was bedekt met het veterdikke mycelium van de Honingzwam
Op een boom lag sterrenschot (Dit zijn gelei-achtige klonten, afkomstig van de opgezwollen eierstokken van een Kikker, die door een Bunzing of Reiger zijn uitgebraakt.)
Op het pad naar het helaas nog gesloten bezoekerscentrum lag een dode Rat, een Ekster zat er later in te hakken met zijn snavel.
In een open vlakte gaf een Sperwer een vliegshow weg. Later op de dag zagen we ook zijn grotere neef de Havik.
Bij het Tenellaplasje zagen we veel Libellen (Glazenmakers) en later in het bos roken we de aasgeur van de Grote stinkzwam, alleen de veroorzaker van de stank bleek onzichtbaar.
Op 16 steeltjes stonden de oranje bessen van de Italiaanse aronskelk. Een jonge Plooivoetstuifzwam lijkt met wat fantasie op een 'vanille ijsje met chocolade'.
In het bos zagen we tweemaal een nest van de immer actieve Rode bosmieren.
We vonden een larve van een Bladwesp deze lijkt wel wat op een rups maar heeft veel meer (schijn)pootjes ook wel naschuivers genoemd (aan elk segment één paar).
Er waren vrijveel Akkerhommels herkenbaar aan het donse "kussentje" op hun rug, er waren in ieder geval genoeg bloemen die bestoven wilden worden.
Verschillende Mosgallen kwamen we tegen (steeds aan het eind van de tak van een Roos)
De zaden van de Hondstong bleven aan je sokken kleven, zo hielpen we prima mee aan de verspreiding van deze zaden.
Een "Dat zeg ik ... uiltje" (een Gamma-uiltje dus) zat verscholen tegen een tak, als het dier niet af en toe bewoog dan was hij volmaakt onzichtbaar voor zijn omgeving.
Als je hopbellen een beetje uitpluist en op de achterkant van je tong legt dan smaakt dat bitter.
Bij twijfel of een plant Sint Janskruid is (lid van de hertshooifamilie) kan je altijd een blaadje tegen het licht houden, als hier miniscule gaatjes in zitten, dan ben je meteen bevrijdt van alle twijfel.
Het was nu ook volkomen duidelijk hoe Waternavel aan zijn naam kwam. Doordat het geregend had zat in het centrum van het blad (het naveltje) een flinke druppel water.
Wij volgden een klein stukje een reeënspoor en uiteindelijk kwamen we bij een groot meer terecht.
Diverse eenden en aalscholvers zaten hier. Een vrouwtje Grote bonte specht zat tegen de bast van een dode boom te tikken.
Een groen mannetje Sabelsprinkhaan zat uit te rusten op een struik, hier zagen we ook een Vezelkop dit is een michorizza-paddestoel met de Kruipwilg.
Hier vonden we een Bedeguar gal een vergroei-ing van een eikennapje nadat er door een insect een eitje in is gelegd.
De amfibiën die we die dag hadden gezien waren allemaal nog van mini formaat dit gold ook voor het Gele rugstreeppadje met een hoogte van ongeveer 5 cm.
Bij een strandrestaurant bij Oostvoorne konden we ons hongergevoel temperen, met uitzicht op Scholeksters en diverse Meeuwen smaakte het uitstekend.
Hierna nog een halfuurtje lopen en voor donker bereikte we de parkeerplaats, een zeer geslaagde dag.
Henk Merts september 2000

Vogels	36
Futen	1
Dodaars	30
Fuut	1
Pelikaanachtigen	1
Aalscholver	200
Reigerachtigen	1
Blauwe Reiger	6

Zwanen	1
Knobbelzwaan	6
Eenden	7
Krakeend	25
Slobeend	25
Tafeleend	3
Wilde Eend	50
Roofvogels	3
Buizerd	2
Havik	1
Sperwer	2
Torenvalk	1
Hoendervogels	1
Fazant	1
Rallen	1
Meerkoet	200
Steltlopers	1
Scholekster	60
Meeuwen	2
Grote Mantelmeeuw	3
Kokmeeuw	200
Zilvermeeuw	50
Duiven	1
Houtduif	6
Spechten	2
Groene Specht	2
Grote Bonte Specht	2
Zangvogels	14
Zwaluwen
Boerenzwaluw	3
Huiszwaluw	40
Winterkoningen
Winterkoning	2
Lijsters
Merel	1
Roodborst	1
Tapuit	1
Staartmezen
Staartmees	8
Mezen
Koolmees	4
Spreeuwen
Spreeuw	30
Kraaiachtigen
Ekster	5
Gaai	2
Kauw	3
Zwarte Kraai	5
Vinken
Groenling	1