Zeevogelboottocht met Vogelwerkgroep Koudekerk e.o.

Op zaterdag 21 oktober werd er op de Noordzee gevogeld door een groep van 17 leden van de Vogelwerkgroep Koudekerk / Hazerswoude e.o.
Hieronder een soortenlijst en excursieverslag.
Bij de soortenlijst zijn ook indicaties van de aantallen vermeld, ze dienen alleen om een indruk te geven van het aantal vogels in dit nautische biotoop. Ze zijn gebaseerd op schattingen geen nauwkeurige tellingen. zie voor de juiste betekenis de legenda.
In rood zijn de bijzondere soorten weergegeven. Alle soorten op de lijst zijn vanuit de boot waargenomen.

hm oktober 2000

Inleiding
Algemene informatie
Waarnemingslijst vogels met (geschatte) aantallen
Verslag
Diverse excursieoverzichten

Zeevogeltocht per schip
Plaats:	Noordzee vertrek uit Scheveningen
Datum:	21-10-2000
Begin- en eindtijd	08.00 - 15.30
Windkracht:	Gemiddeld 4
Windrichting:	Zuidoosten wind draaiend naar zuidwest
Temperatuur:	Eerst 15 later 18 °C
Verdere weersgesteldheid:	Vrij rustige zee en lekkere temperatuur voor de tijd van het jaar. Begin zwaar later half bewolkt met steeds wisselende wolkpatronen. Vanaf het middaguur liet de zon zich regelmatig zien.

VOGELS	31
Duikers	2
Parelduiker	I

Roodkeelduiker	I
Pelikaanachtigen	2
Aalscholver	V
Jan van Gent	II
Reigerachtigen	1
Blauwe Reiger	II
Ganzen	1
Rotgans	II
Eenden	1
Zwarte Zee-eend	V

Rallen	1
Meerkoet	I
Stelt- en strandlopers	3
Kanoetstrandlopers	X
Scholekster	C
Steenloper	XX
Jagers	1
Grote Jager	I
Meeuwen	7
Drieteemeeuw	V

Dwergmeeuw	X
Grote mantelmeeuw	XX
Kleine mantelmeeuw	X
Kokmeeuw	CC
Stormmeeuw	V
Zilvermeeuw	D
Alkachtigen	1
Zeekoet	II
Uilen	1
Velduil	I

Zangvogels	10
Leeuwerikken (2)
Veldleeuwerik	V
Strandleeuwerik (?)	I
Piepers & Kwikstaarten (2)
Graspieper	X
Witte kwikstaart	II
Lijsterachtigen (2)
Koperwieken	D
Merel	I
Spreeuwen (1)
Spreeuw	CC
Kraaiachtigen (3)
Ekster	I
Kauw	V
Zwarte Kraai	V
LEGENDA:
(?)	= Waarneming zeer waarschijnlijk,
I	= één exemplaar
II	= Enkele exemplaren
V	= 5 á 9 exemplaren
X	= Ruim 10 exmplaren
XX	= Tientallen exemplaren
L	= Ongeveer 50 ex.
C	= Ongeveer 100 ex.
CC	= Vele honderden exemplaren
D	= Ongeveer 500 eexmplaren
M	= Ongeveer 1.000 exemplaren
MM	= Vele duizenden exemplaren
Vissen	1
Wijting

Verslag

Om 08.00 uur precies vertrok de kotter ms Trip-Tender vanuit de tweede haven van Schevingen met aan boord 17 vogelaars en naast de kapitein nog één bemanningslid. Onder het ritmische monotone geluid van de 8 cilinder diesel voer ons schip de haven uit. Het was op dat moment nog donker, maar het zou niet lang duren eerdat de eerste zonnestralen de aarde gaan verwarmen.
Er waren onder de deelnemers weinig ervaren zeelieden, de aanblik van de natte banken deed echter vrijwel iedereen besluiten om voor alle zekerheid de regenbroek maar aan te trekken.
In de haven zaten natuurlijk veel Kok- en Zilvermeeuwen, op een lantaarnpaal probeerde een Zwarte Kraai zijn evenwicht te bewaren en vlogen een Blauwe Reiger en drie Aalscholvers langs. Op een klein strandje zaten tientallen Scholeksters.
Grote tankerschepen waren voorzien van zeer grote opschriften "No Smoking" deze tekst hoe belangrijk ook was op een plaats geschilderd alsof het om de naam van het schip ging.
Al snel hadden we de haven achter ons gelaten en waren beland op de Noordzee. Hier konden we meteen een juveniele Drieteenmeeuw noteren en er vloog een Parelduiker langs met goed contrasterende kleuren.
Ver uit de kust een op deze plek onverwacht fenomeen, want het bleek dat zangvogels ook over het water trokken. zo zagen we een Merel, snelvliegende Lijsterachtigen, Graspiepers en Witte kwikstaarten laag over zee vliegen. Dicht bij het wateroppervlakte hadden zij het minste hinder van de wind, het viel allemaal niet mee voor de dappere zangers, waar het kon maakten zij gebruik van de luwte die ons schip hen bood. Veel hoger vloog een enorme wolk koperwieken het moeten er vele honderden geweest zijn.
Rond 9 uur we waren toen op 3,5 mijl (ongeveer 5 á 6 kilometer) uit de kust. Hier was de Noordzee 16 meter diep en een goede plek om voor anker te gaan. De zwarte ankerbal werd gehesen zodat iedereen kon zien dat wij aan het dobberen waren. Dit deden we niet alleen in onze directe nabijheid bevonden zich nog drie zeewaardige schuiten. Alleen waren de passagiers daar niet voorzien van verrekijkers, maar hanterden zij allerlei hengels e.d.
Van de matroos-kok-barkeeper kregen we een zak met oud brood en twee flinke vaten met visafval, ongeloofelijk wat een enorme stank er van zo'n vat af kan komen. Nadat onze reukorganen enigszins gewend waren aan deze rotte vissen odeur werden de allerdappersten onder ons in de gelegenheid gesteld om behandschoend deze lekkernijen in kleine brokjes en met regelmatige tussenpozen over boord te zetten.
Het effect was wel meteen waarneembaar binnen de kortste keren krioelde het achter de boot van de hongerige meeuwen. Nu was het weer een kwestie van goed opletten om de leuke soorten er uit te pikken. Dit was al niet zo heel erg eenvoudig want de hongerlappen bestonden voornamelijk uit juvenielen. Maar ook enkele ouderen lieten zich deze lekkernijen niet aan de snavel voorbij gaan. Na een uurtje en een halve emmer vis kwamen de eerste Dwergmeeuwen opdagen, van zo dichtbij zie je ze zelden met hun mooie zwarte ondervleugels.
We hadden al eerder juveniele Drieteenmeeuwen gezien in feite makkelijk herkenbaar, de oudere drieteeners zijn wat lastiger uit het meeuwenspectakel te halen, maar met wat oefening bleek dit ook te kunnen.
Een Zeekoet werd gezien in de richting van één van de andere schuiten, om ons een plezier te doen kwam het dier steeds dichter onze kant op. Uiteindelijk was hij op ongeveer 20 meter afstand heel goed te bewonderen. Je moest deze alkachtige echter goed in de gaten houden, want hij kon heel lang onder water blijven en op onverwachte plekken week opduiken.
Een jonge Jan van Gent was ook nieuwsgierig en kwam heel even binnen enkele meters van de boot om er daarna meteen weer als en speer vandoor te gaan.
De horizon moest ook steeds goed in de gaten gehouden worden en op die manier konden we snel voorbij vliegende Zeekoeten, een volwassen Jan van Gent en een Grote Jager aan de verzameling toevoegen. Helaas heeft niet iedereen deze laatste kunnen zien.
De bemanning had een werphengel daaraan een met een flink lood verzwaarde lijn, aan verschillende haken werden grote gamba-koppen (reuzen garnalen) bevestigd. Binnen enkele minuten kon men deze lijnen voorzien van wijting weer ophalen.
De zangvogels bleven hun best doen rond de middag kwam er ook nog een groepje Leeuwerikken langs, mogelijk zat daar ook en Strandleeuwerik bij.
Het viel op dat de spreeuwen eigenlijk constant in middelgrote groepen van zo'n vijftig exemplaren steeds maar weer vlak over de zeeoppervlakte laveerden, mogelijk waren ze op weg naar Zuid Engeland.
Rond 13.00 werd met een motortje het anker gelicht en voeren we richting vaste wal, en zo bleven we ook nog even langs de kust varen. Terwijl wij dit deden werd ook het tweede vat met visfaval aangesproken en mochten de gelukkigen dit weer via het zeewater onder de meeuwen verdelen.
Hier werd ook nog een laagovervliegende Roodkeelduiker gespot.
De boot ging niet meer voor anker maar dobberde in een ritmische kadans over de golven. Dit was ook de plek waar we een van onze meest onverwachtte waarnemingen deden. Boven zee ontdekte iemand een "roofvogel", Nadere bestudering leerde dat het om een echte Velduil ging. Je kon goed de karakteristieke vlucht zien met ferm doorgehaalde vleugelslagen. Ja om dit dier te kunnen zien, hebben heel wat mensen een reisje naar Ameland of Texel geboekt. En wij mogen deze fraaie daguil vanaf een zeeschip bekijken. Het kan soms raar gaan in vogelland, sommige vogels vertikken het gewoon om zich aan de gangbare theorieën te houden. :- )
Deze laatste waarneming kon natuurlijk niet meer overtroefd worden. Op zee was de reddingsbrigade aan het oefenen, want er werd een lichtkogel afgevuurd. Voor onze schipper kennelijk ook het signaal om de schuit weer naar de thuishaven te dirigeren. Op de met darmwier verrijkte bazaltblokken scharrelden tientallen Steenlopers rond om te kijken of er nog iets eetbaars te vinden was. Later bleek dat deze vogels ook op aangemeerde schepen zaten en er was er ééntje zelfs aan het balanceren op de trossen van een geparkeerde schuit, deze zou dus beter touwloper kunnen heten.
Om half vier laveerde de schipper met vaardige hand de Trip Tender naar de vaste havenplaats. Het schip en de bemanning hadden hun best gedaan, niemand was zeeziek geworden en iedereen had een onvergetelijke dag gehad. Met rozige koppen zetten wij weer voet aan vaste wal.
Henk Merts oktober 2000