Schotlandreis 2002 Vogelwerkgroep Koudekerk / Hazerswoude

De tocht ging verder naar North Berwick we hadden woeste plannen om met een open sloep naar het nabij gelegen eiland Bass Rock te varen. Hier is een Jan van Genten kolonie van ongeveer 40.000 broedparen. Iedereen had zich hier erg op verheugd maar de weergoden hadden hele andere plannen met ons. Bij aankomst in North Berwick kwam het water met bakken uit de lucht. Onder deze omstandigheden tweemaal een half uur in een sloep op open zee zitten trok niemand erg aan. Daarom moesten wij besluiten deze tocht aan ons voorbij te laten gaan. Wel hebben we hier ergens koffie gedronken en hebben later nog enkele leuke waarnemingen kunnen doen. Zoals een kuifaalscholver (voor mij in ieder geval de eerste), paarse strandlopers, steenlopers en twee mooie kleine britse mantelmeeuwen. Bij deze ondersoort zijn de vleugels iets minder donker dan bij de kleine mantels die wij gewend zijn en hun poten zijn veel geler.
We bleven steeds het eiland Bass Rock in de gaten houden en toen de regen iets was verminderd kon je duidelijk zien dat het een wit eiland was. Het leek vanuit de verte op een flink ondergeschete rotsblok. Maar later drong de waarheid tot ons door het wit werd gewoon veroorzaakt door de daarop broedende genten. De wetenschappelijke naam van Jan van Gent was vroeger Sula bassana en tegenwoordig gaat het dier volgens de wetenschap als Morus bassanus door het leven. In beide gevallen is in de soortnaam bass te herkennen, afgeleid van de witte Bass Rock.
Met een brok in de keel lieten we het eiland achter ons liggen.

Bass-Rock; © foto: Henk Merts

Vlak bij Edinburgh gingen we over een van de 2,5 km lange Forth bruggen (1964) over de zee-inham de Firth of Forth, hier hadden we ook uitzicht op de imponerende spoorbrug over de Forth deze werd bij de opening in 1890 beschouwd als het achtste wereldwonder.
Vlak bij onze camping en de streek waar onze gids James geboren was bij Hillside maakten we nog een korte wandeling. Met het merkwaardige fenomeen dat aan de ene kant, wolken te zien waren waar de regen als grauwe vitrage onderuit wapperde en aan de andere kant een lage zon die het hele landschap feestelijk oplichtte, In deze ambiance mochten we de eerste waterspreeuw aanschouwen. Steeds verdween dit beweeglijke vogeltje met de zo kenmerkende witte borst tussen de golven van de stromende beek. Hij had iets in zijn bek en ging aan land. Toen pas aanschouwde wij het doel van zijn activiteiten. Twee bevederde nazaten stonden namelijk stil op voedsel te wachten. Aangezien deze dieren nog geen wit "slabbetje" om hebben zijn ze volkomen onzichtbaar als zij zich bewegingsloos opstellen. Als snel hoorde we de zang van de geelgors, "Mama, mama ik wil ijijijijijijijijijss". Honderden oeverzwaluwen stalen nu de show, terwijl ook twee middelste zaagbekken onze onverdeelde aandacht opeisten. Op een gegeven moment zagen we op een klein slikplasje drie verschillende kwikstaarten bijeen. Dit trio bestond uit de grote gele kwikstaart en de in Schotland zo algemene rouwkwikstaart en de hier veel zeldzamer witte kwikstaart. Het werd nu echt tijd om de camping op te zoeken.

Het echte werk begon bij Fowhsheugh Nature reserve hier zijn steile basaltrotsen vakbij de plaats Stonehaven. Hier vind je de op twee na grootste broedkolonie in Groot Brittanië van zeekoeten. Volgens het informatiebord zou het gaan om ongeveer 70.000 exemplaren broedende koeten verder noordse stormvogels en ruim 8.000 alken. Wij hebben ze lang niet allemaal gezien maar indrukwekkend was het zeker.
Vooraf waren we gewaarschuwd door James dat we niet te dicht bij de rand mochten lopen want het gras was nat en de rotsen gaan naar schatting zo'n 50 meter steil naar beneden. Om zijn woorden kracht bij te zetten zagen we ook steeds bordjes met het opschrift "Dangerous cliffs".
De tocht begon met wat oude bekenden namelijk drieteenmeeuwen. Die ook hier weer kans zagen om hun gemetselde nestjes te laten spotten met de wetten van de zwaartekracht.
Opeens zag iemand de rugvinnen van vijf tuimelaars. Dit zijn de dolfijnen die ook meegedaan hebben in de serie "Flipper". Later zagen we nog een groepje van vier en uiteindelijk nog een solitair exemplaar. Dat wil zeggen totaal 10 zeezoogdieren. Later ook nog enkele grijze zeehonden met hun kegelvormige snuiten.

Toen we bij het gebied kwamen waar de zeekoeten zowat schouder aan schouder hun domicilie hadden opgeëist, was het eerste dat opviel de adembenemende geur. Al de hier broedende vogels zijn oprechte viseters en de gevolgen zijn ook navenant. Elke broedplek werd gemarkeerd door de uitwerpselen van de bewoners. Je rook dus echte guano. (Zeevogelmest die in gedroogde vorm verhandeld wordt). Wanneer je even weer op adem was gekomen merkte je er verder niet veel meer van en kon je de blik volledig richten op de zwart-witte evenwichtskunstenaars.
Bij de meeste koloniebroeders is de afstand tussen de nesten net zo ver dat de snavels van de buren elkaar niet kunnen raken. Bij zeekoeten gaat het er heel wat vredelievender aan toe. Geduldig staan zij bijna tegen elkaar aan hun nuttige werk te verrichten. Het lijkt wel alsof zij beseffen dat goede nestrichels schaars zijn en dat het zo vlak bij elkaar toch wat warmer en mogelijk ook wat veiliger is.
Zeekoeten maken geen echt nest. Het vrouwtje legt haar ene ei gewoon op de kale rots. Het ei is peervormig zodat de kans dat het kan wegrollen veel kleiner is. Al broedend houden de dieren het ei tussen hun poten geklemd. Beide ouders broeden en de broedtijd is 32 á 36 dagen. Nog niet vliegvlugge jongen springen na ongeveer drie weken van hun richeltje in zee. Op zee worden zij dan verder door hun vader begeleid.
We zagen ook enkele brilzeekoeten een ondersoort die om het oog een witte ring en daaraan een witte streep heeft. Het is net of de vogel een wit ziekenfonds brilletje op heeft. Hoe noordelijker men komt hoe groter de kans op deze bebrilde zeekoeten is. De iets kleinere alken hebben wij ook gezien alleen lang niet in die aantallen als de zeekoeten. Zie lijken ook erg veel op elkaar alleen heeft de alk een kortere stompe snavel terwijl de zeekoet een puntige snavel heeft. Kenmerkend voor beide is de snelle vleugelslag. Want met hun relatief kleine vleugels moeten ze hard werken om in de lucht te blijven. Helaas begon het op een gegeven moment stevig te regenen. Maar iedereen was voorzien van goede regenkleding, dus dat mocht de pret niet drukken. Wel werd er vanaf dat moment toch wat minder gefotografeerd.

Zeekoeten; © foto: Henk Merts

Een grote jager scheerde langs de rotsen, zeekoeten doken weg voor deze ongewenste bezoeker. Later zagen we dat de jager aan een drijvende dode zeekoet zat te vreten. Een grote jager is ongeveer net zo groot als een zilvermeeuw maar zwaarder gebouwd en behoort net als meeuwen en sterns tot de orde van de meeuwachtigen.
Het zijn donkerbruine vogels met op de handpennen witte vleugelvlekken. Zij komen aan de kost door voedsel van andere zeevogels af te pikken. Vooral meeuwen maar ook Jan van Genten moeten hun buit afstaan aan de grote jagers. De kleinere jagers hebben het meer voorzien op het voedsel kleinere meeuwen en sterns. Jagers worden daarom tot de klepto-parasieten gerekend.
De kliffen waren ook bewoond door Noordse Stormvogels een echte zeevogel die met stijve vleugelslagen bijna moeiteloos kan vliegen. De vleugelslag kent korte slagen afgewisseld met lange glijvluchten. Indien het dier wordt aangevallen spuwt hij een oliehoudend walgelijk maagsap over de aanvallers heen, een zeer afdoend middel. Daarom wordt hij ook wel vuilbek genoemd. Zij behoren tot de meest noordelijk broedende vogels ter wereld. Zij kunnen zelfs binnen de poolcirkel tot broeden komen. Van dichtbij waren de kenmerkende neusbuisjes goed te zien.

Boven op de rotsen tussen het gras bloeide volop Deens Lepelblad en op sommige punten ook Dagkoekoeksbloem. Ook nu weer een nieuwe vogelsoort namelijk de rotsduif. Het is mogelijk dat dit hybride soorten waren, want helemaal raszuivere rotsduiven zijn zeldzaam. Hoewel deze duiven ook een nestje hadden gemaakt op de rotsen kunnen ze wat mij betreft voor rotsduiven doorgaan. de veel bekendere stadsduif is van deze duif afgeleid. Dit is ook te zien aan hun wetenschappelijke naam. Columba livia (rotsduif) en Columba livia forma domestica (stadsduif).
Iemand zag een paar parende koeten, dit liefdesspel werd niet alleen door ons bewonderd, maar ook was een papegaaiduiker getuige van deze aan Amor opgedragen daad. Met feloranje poten en een kenmerkende snuit, was dit de mijn eerste confrontatie met de "puffin". Ja het kon allemaal niet op, vooral toen boven zee ook nog een zevental Jan van Genten langs kwam vliegen.

Inmiddels was het ook weer bijna droog geworden en tijd voor de volgende excursieplaats. Een rit door het schitterende gevarieerde landschap. Onderweg zagen we nog een (hybride) bonte kraai.
Het plaatsje Bricket Heigh bij de rivier de Dee heeft een brug die een mooi uitzicht op de rivier biedt. Dit is een plek waarbij je in het juiste seizoen zalmen tegen de stroom in ziet zwemmen op weg naar hun paaigronden. Nu gingen wij naar hogere gebieden naar het winderige Kirnemeunth. De tocht ging langs steeds hoger gelegen naaldbossen voorzien van lariksen en sparren. Wij bevonden ons nu op de uitlopers van de Highlands op een hoogte van ongeveer 400 meter boven N.A.P. Hier uitgestrekte boomloze vlaktes begroeit met o.a. struikheide. In de verte zagen we een gebied met platgebrande heide en kronkelende brandgangen tussen de heidevelden. Hier op een plek waar een gure wind heerste die ons dwong om de handschoenen en ijsmutsen aan te trekken. In de winter moeten zich hier helemaal polaire taferelen afspelen. Dit was het domein van de Schotse trots hier huisde de "famous grouse". Tot dit moment kende ik het beest alleen maar van de flessen met pittige inhoud. Maar nu terwijl we door de heidevelden liepen, zagen we opeens iets bruins voorbij vliegen. Naderhand werden nog meer Schotse sneeuwhoenders gesignaleerd. Het Schots sneeuwhoen is een ondersoort van het Moerassneeuwhoen en komt alleen maar in Groot Brittanië en Ierland voor. Het bijzondere aan deze vogels is dat ze het hele jaar door hun bruine "jas" aanhouden. Dit in tegenstelling tot hun verwante collega's uit Noord Europa die in de wintermaanden gedeeltelijk in het wit gehuld gaan. Bij het mannetje is vooral de rode oogversiering een goed determinatie kenmerk. Na ongeveer driekwartier de elementen getrotseerd te hebben reisden wij naar mildere orden. Bij Clatterin brig (brig is Schots voor brug) een mooie beekwandeling. Er lag een dood schaap aan de kant van de beek. Voer voor bijvoorbeeld raven die hier ook voorkomen. Langs de beek hoe kan het ook anders beekbegeleidende flora zoals stengelloze sleutelbloem en goudveil. Tot slot naar een monumentale boom het was een sitkaspar (Picea sitchensis) die in 1832 was aangeplant en in 1979 had deze woudreus al een omtrek van 6,4 meter, een diameter van 202 centimeter en een hoogte van 47,5 meter bereikt. Vlakbij dit natuurhistorisch monument vinken, sijsjes, pimpelmees en goudhaantjes.
Het was nu de hoogste tijd om ons te laven en te spijzen in het gezellige St Cyrus hotel. Want na zo'n schitterende dag intensief vogelen hadden we flinke trek gekregen.

Inmiddels was het stevig gaan regenen en de verwachting was dat dit ook nog wel een tijd zou duren. Er waren twee mogelijkheden; naar een Hoogwater vluchtplaats of het bezoekerscentrum Montrose Basin. Onder de gegeven omstandigheden was de beslissing unaniem en zoals iemand terecht opmerkte "een goed plan heeft vele vaders".
Het werd dus het Montrose Basin wildlife centre. Van hieruit stonden we hoog en droog en hadden een uitstekend uitzicht op de baai en aanliggend land. De naam moine-rose komt uit het Gaelisch en betekent moerassige landtong. Er waren vanuit het centrum een stuk of 8 telescopen op de omgeving gericht. Heel veel vinkachtigen lieten zich goed bekijken. Behalve vinken zagen we ook putter en groenling. Er was een kunstmatige oeverzwaluwwand en op het water was ook het nodige te beleven; toppereend, fuut en brilduiker. Op de grens tussen land en water liepen twee rosse grutto's. Opeens zagen we een grote bonte specht hoog tegen een paal aan zitten. Dit was zelfs voor de mensen van het centrum een wat ongebruikelijke ervaring. We raakten in gesprek met een Schotse vogelaar. Toen hij hoorde dat wij uit Nederland kwamen, keek hij zeer verbaast en zei "uit Nederland komen om hier te vogelen?". Hij deed namelijk altijd het omgekeerde.

Onderweg zagen we veel "black face" schapen Deze dieren hebben een zwarte kop terwijl ze voor de rest crèmekleurig zijn, soms ook nog met zwarte "sokken" aan. Er waren onderweg, zoals we die dag al eerder hadden opgemerkt, opvallend veel fazanten. Mogelijk heeft dit nog te maken met de MKZ crisis van vorig jaar, hierdoor waren mogelijk minder gebieden toegankelijk voor jagers met als gevolg minder afschot. Ook hebben we redelijk wat patrijzen gezien, hoewel lang niet zoveel als hun Aziatische neefjes. Bij de fazanten leek het wel of er twee ondersoorten waren. We hebben heel donker bruine exemplaren gezien, maar ook langstaarten met een leigrijze rug. Op de camping kwamen de ornitologische verhalen los van de andere twee groepen.

Bij de bus hebben we onze boterhammen verorberd en nog even met een loepje gekeken naar het op luciferskopjes gelijkende rood heidestaartje (Cladonia floerkeana). Dit is een heel fraaie korstmos.
Na onze avonturen in de ochtenduren met de verschillende ruigpoothoenders, zouden wij het gebied betreden waar we een redelijke kans hadden een steenarend te scoren. De eerste poging hiertoe werd ondernomen in een ruig verlaten gebied. De roofvogels wisten zich vertegenwoordigd door twee buizerds, maar wij waren voor de grote jongens gekomen. Op een helling werd enkele edelherten opgemerkt. Maar toen we er een telescoop op zetten, bleek het om misschien wel honderd "edele" herten te gaan. We stopten bij Glen Clova en maakten een wandeling van ongeveer 3 kilometer langs een beek, waar wij tot tweemaal toe een grote gele kwikstaart konden bewonderen. Wij naderde de plek waar James een steenarendhorst wist. Wij kregen het echter niet cadeau, maar werden uitgenodigd om met onze optiek de bergwand af te speuren. Inmiddels werden wij verwelkomd door twee varkens die vooral grote interesse in onze rugzakken hadden. Later gingen deze knorrende viervoeters weer weg en konden wij ons speurwerk hervatten.

Leden van de VWG Koudekerk / Hazerswoude e.o. in aktie; © foto: Henk Merts

De zoektocht werd beloond, want op een gegeven moment zag iemand een kop van een arend die boven een nest uitstak. Dit nest was gebouwd als een soort aanleunwoning tegen een ouder horst aan. Maar opeens manifesteerde zich de vermoedelijke partner van het nestzittende individu. Hoog boven ons zweefde op zijn majestueuze vleugels een echte steenarend. De handveren keurig uitgespreid zoals het een goede adelaar betaamt. Gedurende een minuut of tien cirkelde het machtige dier voor de rotsen langs en door de lucht. Op een gegeven moment ging hij op de kam van een rots zitten. Alsof de "golden eagle" wist dat er zeker een dozijn telescopen op hem waren gericht. Hij liet zich geduldig bewonderen en vloog toen nog een laatste rondje en landde weer maar nu op een donkere ondergrond, die er voor zorgde dat het dier ook meteen onzichtbaar werd opgenomen in zijn omgeving.

Tevreden gingen wij weer richting bus. Onderweg hadden we nog een mogelijkheid wat vinken te voeren. Het is opvallend dat de kleuren van de vinkenmannen veel feller zijn dan bij hun Nederlandse soortgenoten. Een gewone vink heeft hier een borst die bijna net zo helder gekleurd is als die van een goudvink. De vinken durfden ons tot ongeveer een meter afstand te benaderen. Even later op een open terrein zag iemand een beflijster, de vogel bleef de hele tijd met zijn rug naar ons toe zitten, Alsof hij zijn identiteit niet wilde prijsgeven.

Op de terugweg hing de regen weer als een grauwsluier uit de lucht en waren we getuige van de geboorte van een regenboog. In eerste instantie was het boogje heel kort, en net zo breed. Later zagen we het kleurrijke geheel steeds hoger opklimmen, naarmate hij hoger kwam werd deze ook steeds slanker. En inderdaad lukte het dit fraaie natuurverschijnsel om een volledige boog te vormen, in de bekende ROGGBIV kleuren. (Rood, Oranje, Geel, Groen, Blauw, Indigo en Violet). Later nestelde zich naast het origineel een flauwere secundaire boog met gespiegelde kleuren. Een kleurrijke afsluiting van weer een eneverende dag.

Wat verder opvalt zijn de vuurtorens en een ruïne als stille getuigen van de aanwezigheid van de Homo sapiens. In de 7e eeuw al werd een klooster gesticht. Twee eeuwen later werd het eiland echter aangevallen door de Vikingen en werden alle monniken vermoord. Later heeft men in de 11e eeuw een kerkje op het eiland gebouwd. Momenteel verricht men wetenschappelijk onderzoek. Vooral de ornithologen komen hier goed aan hun trekken. Wij werden welkom geheten door een van de mensen van het bezoekerscentrum. Deze vriendelijke man gaf aan welke vogels hier voorkomen en in welke aantallen men ze mag verwachten. Zijn informatie vindt men terug in het onderstaande schema. We kregen te horen dat we op de paden moesten blijven, want zouden er vogels zijn die uit angst even het nest zouden verlaten dan was de kans groot dat een van de aanwezige meeuwen het ei zou kapen.

Dit schema geeft meteen heel goed weer wat je mag verwachten op dit vogel-eldorado. Natuurlijk zijn de papegaaiduikers overal duidelijk aanwezig. In kleine groepjes bezetten zij de rotsen en kijken zeer nieuwsgierig naar de twee benige bezoekers. We waren de eerste eco-toeristen van dit seizoen. Het was duidelijk dat de zeepapegaaien nog moesten wennen aan zoveel belangstelling. Want je kon ze niet dichter dan een meter of tien benaderen en dan gingen ze echt op wieken. Het lukte zelfs een rennend konijn om een flinke groep puffins het luchtruim te laten kiezen. In tegenstelling tot hun neven en nichten zeekoet en alk. Broeden de papegaaiduikers niet op rotsrichels maar zijn het echte holenbroeders. Zij kunnen de gangen zelf graven met hun flinke snavel en hun poten, maar vaak maken ze het zich wat makkelijker door een verlaten konijnen hol te kraken De gangen naar de broedkom kunnen zo'n 1 á 1,5 meter diep zijn. In april wordt meestal het ei gelegd en zes weken later komt het uit. In het hol is het jong veilig en het wordt daar door beide ouders gevoed. Dit doen ze een week of zes en na die tijd zal het jonkie 's nachts het nest verlaten en naar zee gaan. Het zal zeker twee jaar duren voordat het diertje weer voet aan land zet en pas na zijn vijfde verjaardag mag het zeepapegaaitje zelf gaan broeden. In de winter valt het hoornachtige buitenlaagje van hun snavel af en gaan ze met een wat bescheidener bekkie door het leven.

Papegaaiduikers; © foto: Henk Merts

Maar er viel meer te ontdekken op het eiland. In een soort haventje dobberden wat eidereenden rond. Die je nu van heel dichtbij kon bewonderen. Schitterende eenden zijn het vooral de mannetjes met hun doortekende koppen waar ook allerlei groenachtige en crèmekleurige tinten in verweven zijn. We hoorden een paar grote sterns en bleven net zo lang wachten tot ze in zicht waren. Het betrof hier een viertal zwartsnavelige sterns. Het gele snavelpuntje was net niet te zien.
Het hele eiland maakt nu een vrij groene indruk naast gras zie je veel speenkruid, en heel veel blaassilene en engelsgras. Dat moet dus naast de huidige gele en witte ook later in het seizoen roze kleurtapijten opleveren. Er vlogen een aantal kleine vossen rond en de grond was bezaaid met lege slakkenhuisjes van honderden segrijnslakken. Het aantal konijnen was ook zeer groot te noemen.

De punt van het eiland biedt een schitterend uitzicht op de broedkolonies zo kon je op je gemak al dit schoons bewonderen. Ook hier weer broedende drieteenmeeuwen op adembenemende plekken. Je kon de rode binnenkant van de kelen zien, als de partners elkaar verwelkomen bij hun standaard begroetingsceremonie.
Veel soorten broeden bij elkaar in de buurt. Alken naast bijvoorbeeld kuifaalscholvers of noordse sterns het maakt allemaal niet uit, het lijkt alsof alles in vrede naast elkaar leeft. Sommige kuifaalscholvers gingen echt voor je poseren en soms gingen ze even opstaan van het nest en dan kon je de eieren zien liggen.

Kuifaalscholver op nest © foto: Henk Merts

De tijd vloog om en nadat we op de valreep nog een tapuit van dichtbij konden beloeren was het alweer bijna twee uur en dat was de vertrektijd van onze boot. Slechts eenmaal per dag wordt in het broedseizoen het eiland aangedaan. Iedereen had er nog wel een paar uur langer willen blijven. Maar helaas de kapitein was onverbiddelijk. Het schip voer nu om de andere kant van het eland heen, zodat we alles bij elkaar het eiland ook nog zijn rondgevaren. Je krijgt nu helemaal een goed beeld over het aantal vogels. Nagewuifd door de zeehonden gingen wij weer terug naar de haven.

Twee bussen gingen rechtstreeks terug naar de camping, maar de passagiers van de derde bus wilden nog even rondkijken in Saint Andrews. Even een vleugje cultuur meepikken op deze door natuur overgoten vakantie. St Andrews is een kleine stad met een rijk historisch verleden. Om drie redenen oefent het aantrekkingskracht uit op toeristen. Het blijkt het wereldcentrum van de golfsport te zijn. Verder heeft de plaats een eeuwenlange academische traditie, want in 1412 werd hier de bekende universiteit gesticht. Tijdens de hervorming was de plaats het kerkelijk middelpunt van Schotland. Stille getuigen hiervan zijn de restanten van de Saint Andrews Cathedral, ooit de grootste kerk van Schotland (ongeveer 5.500 m ²). Maar onder invloed van beeldenstorm en de tand des tijds is er niet veel meer over van de oude glorie. Enkele muren en een deel van de toren laten nog goed zien dat het om een enorm bouwwerk ging. We konden slechts een flink uur in deze historische stad doorbrengen, maar hebben toch even iets kunnen proeven van de sfeer van een rijk verleden. Verder is het nog vermeldenswaardig dat St Andrew de patroonheilige van Schotland is.

Buiten gekomen hoorden en zagen we heel mooi een gekraagde roodstaart in het topje van de boom zingen, volop in de zon waardoor zijn verenkleed extra voordelig uitkwam.

De volgende stop was bij Glen Quach (Glen = loch = meer, nog een restant van de laatste ijstijd) ook dit mag nog bij de Highlands gerekend worden. Hier enkele inmiddels bekende vogels, zoals Schotse sneeuwhoen, maar ook weer een korhoen en een torenvalk.
In de verte zag iemand een velduil vliegen. Later wederom waarschijnlijk dezelfde uil maar dan nog dichterbij. Het is één van de weinige uilen die ook overdag vliegt en actief jaagt. Hij heeft een schommelende maar wel veerkrachtige vlucht en vrij stijve en vrij lange brede vleugels.
In dit gebied zaten maar liefst zes korhoenders op een relatief klein veldje, goed zichtbaar waren de witte vlekken op schouders en flank. Die in vlucht verandert in een witte vleugelstreep. Op het meer vreemd genoeg nog een wilde zwaan. Ook was dit de plek waar we een glimp konden opvangen van een bruin witte sneeuwhaas. Maar ook een blauwe kiek vond het nodig door onze kijkerbeelden te scheren.

Een laatste stop van deze dag bij een meertje vlak bij Rescobie. Een visser deed gehuld in een waadbroek verwoede pogingen om een "meerbewoner" boven de oppervlakte te krijgen. Het meertje werd "bezwommen" door fuut en tafeleend. Maar opeens zag iemand ook een rosse stekelstaart. Voor regelmatige bezoekers van de Starrevaart een bekende verschijning, maar hier op steenworp afstand van de Schotse Hooglanden is dit een zeer bijzondere waarneming. Zelf James had deze Ruddy Duck nog nooit in Schotland gezien.
Wederom een mooi besluit van een vogelrijke dag.

Na een klein uur werden we uitgezwaaid door een kudde Schotse koeien en bleek op de camping dat daar geen spatje regen was gevallen. Tegen half 10 begonnen wij aan de terugweg. Deze werd nog onderbroken door een stop in het schilderachtige zuid Schotse plaatsje Haddington. De eigenaresse van een klein theehuis kreeg de schrik van haar leven toen zo'n grote groep mensen haar etablissement binnentrad. Op de reguliere stoelen konden wij niet zitten, maar in de tuin werd snel iets geïmproviseerd. En ook bleek bij het opnemen van de bestellingen als snel dat van veel artikelen de bodem van de voorraad was behaald. Maar onze gastvrije waardin vond het een uitdaging om ons toch rijkelijk te voorzien van spijzen en dranken. Zij had er zichtbaar plezier in, dat ze even flink de handen uit de mouwen konden steken. Op de parkeerplaats werd nog een sperwer genoteerd, de laatste nieuwe notatie op Schotse bodem.

Verder verliep de reis zeer voorspoedig een kalme zee een gezellige avond en voor je er erg in had was de haven van IJmuiden weer inzicht. Een uurtje later waren we weer bij het Anker gearriveerd. Hier aangekomen hoorden we meteen de Tjiftjaf. Een bewijs dat we weer op Nederlandse bodem waren want deze kleine loofzanger hadden wij in Schotland niet gehoord. Maar wel kunnen we zeggen dat we enorm genoten hebben van een week bivakkeren in dit vogelrijke en schitterende land.

Henk Merts juni 2002