Excursie Ackerdijkseplassen met Vogelwerkgroep Koudekerk e.o.

Excursie Ackerdijkseplassen met Vogelwerkgroep Koudekerk e.o.
Op zondag 26 november 2000 werd een excursie georganiseerd bij de Ackerdijkseplassen o.l.v. de beheerder Barry Teunissen. Het terrein is eigendom van Vogelbescherming Nederland en is momenteel zo'n 130 ha groot met uitbreidingsplannen voor de toekomst om te komen tot een gebied van 230 á 300 ha. Wij zijn op bezoek geweest met 14 leden van de Vogelwerkgroep Koudekerk / Hazerswoude e.o.

Hieronder een soortenlijst en excursieverslag.
Bij de soortenlijst zijn ook indicaties van de aantallen vermeld, ze dienen alleen om een indruk te geven van de vogelrijkdom van dit gebied. de aantallen zijn gebaseerd op schattingen geen nauwkeurige tellingen.
zie voor de juiste betekenis de legenda.

hm december 2000

Inleiding
Algemene informatie
Waarnemingslijst vogels met (geschatte) aantallen
Verslag
Diverse excursieoverzichten

Naar het begin van deze tekst

Excursie Ackerdijkse plassen
Provincie:	Zuid Holland
Datum:	26-11-2000
Begin- en eindtijd	10.00 - 13.15
Windkracht:	6
Temperatuur:	gemiddeld 5 °C
Verdere weersgesteldheid:	Veel wind, wisselend droog met korte buien en af en toe zon

VOGELS	41
Futen	1
Fuut	II
Pelikaanachtigen	1
Aalscholver	XX
Reigerachtigen	1
Blauwe Reiger	I
Ooievaar	I
Zwanen	1
Knobbelzwaan	I
Ganzen	2
Canadese Gans	L
Grauwe Gans	L
Eenden	7
Krakeend	X
Kuifeend	V
Pijlstaart	II
Slobeend	II
Smient	MM
Wilde eend	C
Wintertaling	X
Roofvogels	4
Blauwe Kiekendief	I
Buizerd	V
Slechtvalk	I
Torenvalk	II
Hoendervogels	1
Fazant	V
Rallen	1
Meerkoet	X
Plevieren	2
Goudplevier	C
Kievit	D
Steltlopers	1
Watersnip	II
Meeuwen	2
Kokmeeuw	X
Zilvermeeuw	CC
IJvogels	1
IJsvogel	I
Spechten	1
Grote bonte specht	II
Zangvogels	14
Leeuweriken (1)
Veldleeuwerik	V
Piepers (1)
Graspieper	V
Winterkoningen (1)
Winterkoning	II
Lijsterachtigen (2)
Koperwiek	X
Merel	V
Goudhaantjes (2)
Goudhaan	V
Vuurgoudhaan	I
Mezen (2)
Koolmees	V
Pimpelmees	V
Spreeuwen (1)
Spreeuw	D
Kraaiachtigen (2)
Gaai	I
Zwarte Kraai	X
Vinken (1)
Vink	II
Gorzen (1)
Rietgors	II
LEGENDA:
(?)	= Waarneming zeer waarschijnlijk,
I	= één exemplaar
II	= Enkele exemplaren
V	= 5 á 9 exemplaren
X	= Ruim 10 exemplaren
XX	= Tientallen exemplaren
L	= Ongeveer 50 ex.
C	= Ongeveer 100 ex.
CC	= Vele honderden exemplaren
D	= Ongeveer 500 exemplaren
M	= Ongeveer 1.000 exemplaren
MM	= Vele duizenden exemplaren
Grazers	2
Gallowayrunderen
Koniks

Verslag

We werden welkom geheten in een mooie boerderij, in één van de ruimtes werd eerst een schitterende dia voorstelling gegeven om een indruk te geven wat er zoal te beleven viel in dit mooie gebied op een steenworp afstand van Rotterdam airport.
Hierna gingen we naar een ruimte waar een grote kaart van het gebied hing en werden een stukje historie maar ook toekomstplannen onthuld.
Van oudsher had men verschil van inzicht met de buren (boeren uit de omgeving) ten aanzien van het grondwaterpeil. Boeren zijn gek op een lage grondwaterstand, terwijl natuurbeschermers het land graag nat houden. Vroeger was dit een probleem en was het natuurgebied gedwongen om het waterpeil van de boeren te volgen. Gelukkig heeft men het gehele gebied kunnen omdijken en kan men nu zelf de waterstand regelen.
Er werd voorspeld dat we door drassig terrein zouden gaan, gelukkig kreeg iedereen nog de gelegenheid om het schoeisel te wisselen voor een paar stevige laarzen die beter geschikt waren voor dit soort avonturen.
Onze gids Barry Teunissen (beheerder van dit gebied) vertelde tijdens de excursie ook veel over de beheersmogelijkheden en de toekomstplannen van de Ackerdijkse plassen. Verder liet hij ons veel vogels zien of vertelde welke soorten hier ook in andere tijden van het jaar zijn waar te nemen.
Eén van de eerste vogels die we zagen was een buizerd. Deze kwam je hier geregeld tegen. Broedende roofvogels voor dit gebied zijn ondermeer, naast de buizerd, boom- en torenvalk , maar ook sperwer en havik.
Op doortrek worden hier o.a. rode- en zwarte wouw, visarend en 's winters ook zeearend gezien.
De vegetatie wordt in toom gehouden door Poolse Koniks (Konik is Pools voor paardje). Verder had men het internationale aanzicht nog vergroot door uit Schotland Galloway runderen te importeren. Beide grazers hebben een hoge zelfredzaamheid en hoeven niet bijgevoerd te worden. Het drassige terrein zou niet geschikt zijn voor de eveneens uit Schotland afkomstige Hooglanders. De naam zegt het al dit zijn de dieren die meer in het gebergte thuishoren. De Galloways zijn echter echte runderen van moerasachtige gebieden.
Als je deze dieren ziet met hun ruige vacht, dan valt pas op hoe storend de gele oormerken zijn. Het wordt tijd dat hier een andere oplossing voor gevonden wordt.
In de lucht een grote groep kieviten, maar als je goed keek zaten er ook heel wat lichtere vogels tussen, ja zeker goudplevieren. Een ooievaar landde op ongeveer 50 meter afstand op een weiland. Het bleek een Blijdorp eiber te zijn, die dagelijks dit gebied bezoekt en dan weer terugkeert naar het centrum van Rotterdam.
Het luchtruim werd nu beheerst door een groep smienten vergezeld van enkele krakeenden.
In de verte raasde het verkeer langs de A16. Men heeft aan Rijkswaterstaat gevraagd hier langs de weg een geluidswand te plaatsen, maar het is niet zeker of dat ook gaat gebeuren. In de verte liep een fazant.
We kwamen nu in een soort moerasbos terecht, hier stond het restant van een totaal vervallen schuurtje. Onze gids vertelde dat men deze schuurrestanten bewust liet liggen, want het bleek dat het was uitverkoren als broedplek voor o.a. een bergeend en ook een grauwe vliegenvanger bouwde hier zijn nest. Verder brachten de twee vossen die dit gebied rijk is hier vaak de nacht door. Je zou zeggen vossen in zo'n vogelrijk gebied gaat dat wel goed. Men heeft vrij nauwkeurig kunnen vaststellen wat de vossen eten door bestudering van de uitwerpselen. Het blijkt dat het vossenpaar wat hier zit muizen als stapelvoedsel heeft. vooral dwerg- en waterspitsmuizen worden vaak verschalkt in het najaar eten de vossen ook veel bessen o.a. bramen en lijsterbessen in het voorjaar wordt er inderdaad ook wel eieren gegeten. Jongen van deze vossen verlaten het gebied als ze op eigen "benen" kunnen staan, zodat er geen vossen meer bijkomen.
De eiken die we hier tegenkwamen waren allemaal geplant door gaaien. Een eikel zou hier uit zichzelf niet zo makkelijk komen. Eén van deze eiken was versierd met judasoor, opmerkelijk want meestal vindt men deze trilzwam op vlieren.
De tocht ging nu over een wiebelend knuppelpad wat door dit waterrijke veengebied was aangelegd. Een misstap zou betekenen dat je in de plomp viel met ongeveer 17 meter veenwater onder je. Gelukkig haalde iedereen veilig de andere kant. Mooie knotwilgen sierden dit pad. We kwamen nu op een wat droger deel, hier heeft vroeger een advocatenkantoor gestaan. Je kan de sporen hier nog wel van zien, want er staan hier voor dit gebied wat vreemde bomen. Beuken en taxus zijn niet echt bomen voor een veen-weide- moerasgebied. In het voorjaar bloeien hier veel stinzeplanten.
Inmiddels hadden we het wat meer natuurlijke Elzenbroekbos bereikt, hier kan je in andere jaargetijden varens en gele lis zien. Dit is ook het jachtgebied van sperwer en havik
We hadden een mooi uitzicht op de nesten van de aalscholverkolonie. Vroeger broedden hier ook wel reigers, maar die zijn in de loop der tijden zich steeds meer gaan vestigen in stedelijke omgeving, terwijl de schollevaars dit gebied in toenemende mate veroverden.
Hier konden we ook een stukje bos zien wat ontstaan is als climax vegetatie van een niet bijgehouden poldersloot. In ongeveer 50 jaar tijd is er een bos ontstaan. Vanuit de bomen konden mezen en (vuur)goudhaantjes worden waargenomen.
In de vogelhut moesten we eerst allemaal gaan zitten en dan gelijktijdig en heel voorzichtig de luiken openen. Vooral veel smienten maar ook wilde- soep- en slobeend, onze onvolprezen gids hoorde hier ook een ijsvogel en een grote bonte specht. Dit is ook het gebied waar twee paar roerdompen broeden. In de winter komen er dan nog een paar soortgenoten bij uit het hoge noorden, dit aantal kan wel oplopen tot zo'n achttien stuks.
De tocht ging verder langs modderige vlaktes, Met een beetje pech bleef je laars in de bagger achter en maakte je kans om met je sokken in de modder te stampen. Na elke stap hoorde je moeder aarde aan je schoeisel zuigen, maar dit alles mocht de pret niet drukken. Ook nu werd ons weer een blik op de Galloways en Koniks gegund. Barry gaf aan dat we met een klein doch noodzakelijk boogje om één van de Galloways moesten gaan, want dit dier had wel eens "bokkige" neigingen. Bij de Koniks stond een veulen het dier was die dag precies een week oud. Ook zagen we hier een aantal wilgen die voor het grootste deel "bevrijd" waren van hun bast. Een stille getuige van de knabbelactiviteiten van de Koniks.
Vanuit het rietland vlogen twee rietgorzen en in de verte was één torenvalk aan het "bidden" voor zijn lunch. Toen zagen we het klapstuk van de excursie dit was een ruim zeven jaar oud slechtvalk wijfje. Dit is de grootste slechtvalk die in Nederland voorkomt. Dit weet men doordat de grote slagpennen die men zo nu en dan op het land vindt worden vergeleken met andere slechtvalken slagpennen. Deze zijn gemiddeld tien procent groter dan de rest van Neerlands slechtvalken. De vliegende reuzin gaf ook nog een demonstratie van haar vliegkunst weg door in record-tempo langs een bomenrij te vliegen. Smienten en andere watervogels houden hun belager goed in de gaten. Als zij weten dat het dier pas een maaltijd verorberd heeft, dan komen ze relatief dichtbij om dat ze weten dat ze op dat moment weinig te vrezen hebben. Vliegt mevrouw slechtvalk echter rond met een lege krop dan is er gauw paniek in de tent en zullen de eenden proberen het vege lijf te redden.
We liepen langs een zogenaamd baggerdepot, slik en modder die men uit de sloten had gehaald werd hier uitgestald. Het gevolg is dat veel vegetatie spontaan opkomt en een prima schuilgebied vormt voor o.a. watersnip, waterral en tureluur. Tijdens de excursie zagen we een tweetal watersnippen, maar er zaten er waarschijnlijk wel enkele honderden.
Even later de plukresten van een roofvogelmaaltijd, het slachtoffer was een krakeend, je kon de kleine gestippelde borstveren nog herkennen.
We kwamen nu in de buurt van een open schuur, ook dit bleek door de seizoenen heen een waar vogelhotel te zijn. Boerenzwaluw, maar ook steen- en kerkuil broeden hier, evenals vinden witte kwikstaart en spreeuwen hier een prima "kraamkamer".
De tweede vogelhut werd met een bezoek vereerd. Van hieruit een mooi uitzicht op de aalscholver kolonie. Dit jaar waren er zo'n 350 broedparen. Deze aalscholvers foerageren in een straal van ongeveer 40 km. En ook maken ze af en toe een uitstapje naar zee. Dit is te zien aan hun braakballen, waar men soms restanten van platvissen in terug vindt.
Ook hier verder veel eenden o.a. enkele pijlstaarten en wintertalingen.
We hadden nu ruim drie uur door de polder rondgezworven en waren weer terug gekomen bij het bezoekerscentrum. Nadat wij nog wat ornithologische literatuur hadden meegekregen en onze gids hartelijk bedankt, gingen wij weer richting Hazerswoude en contreien.
Henk Merts december 2000

Diverse excursieoverzichten

Meer informatie over vogels

Diverse excursies VWG Koudekerk / Hazerswouede e.o.

Diverse excursieverslagen

Diverse excursies Oostvaardersplassen

Diverse excursies Zeeland en Zuid-hollandse eilanden

Bezoekverslagen Starrevaartplas

Terug naar de homepage

Terug naar Natuur op het Web

© Natuur op het web hm oktober 2000

Laatste mutatiedatum 30-12-2000

Excursie Ackerdijkse plassen

Verslag