Sovon (Vogelonderzoek Nederland)
Dit onderstaande artikel heeft ook gestaan in Natuur op het Web nr 14 Dit was net als nummer 3 een vogelspecial.Het centrum waar alle telgegevens verwerkt worden is het SOVON. Hieronder informatie over deze vereniging.
Op hun site zelf valt nog veel meer te beleven. U kunt het SOVON vinden op: http://www.sovon.nl
E-mail: info@sovon.nl
Wat is SOVON Vogelonderzoek Nederland
Welke vogels komen voor in Nederland, hoeveel zijn het er en waar zitten ze? Gaan ze voor- of achteruit en waarom? Om daar antwoord op te krijgen organiseert SOVON landelijke vogeltellingen. De antwoorden zijn van groot belang omdat ze als basis dienen voor toekomstig beleid op het gebied van vogel- en natuurbescherming en terrein en milieubeheer.
Vereniging SOVON
SOVON is een particuliere vereniging en vormt een bundeling van duizenden waarnemers die, vaak in hun vrije tijd, tellingen verrichten. De coördinatie van tellingen en projecten vindt plaats op het bureau van SOVON in Beek-Ubbergen waar nu zo'n vijfentwintig mensen werken. Daar wordt ook SOVON-Nieuws samengesteld waarmee de medewerkers, leden en belangstellenden viermaal per jaar op de hoogte worden gehouden van projecten, resultaten en nieuwe ontwikkelingen.
Vrijwilligers
Vrijwilligers vormen de kurk waarop SOVON drijft: zonder hen kan SOVON niet bestaan. Zowel de ervaren en fanatieke teller als de beginner kunnen meedoen aan de projecten De projecten variëren immers van tamelijk veeleisend tot uiterst eenvoudig. Het meest waardevol zijn waarnemers die consequent jaar in jaar uit hun steentje bijdragen, maar ook incidentele meldingen van zeldzame soorten zijn nuttig. Door mee te doen aan één of meer projecten kunt u een bijdrage leveren aan het nauwlettend volgen van veranderingen in de vogelstand. Zonder deze wezenlijke informatie is een doeltreffende bescherming van vogelsoorten niet mogelijk. Door deel te nemen aan de SOVON-projecten levert u dus indirect een bijdrage tot de bescherming van onze avifauna.Als waarnemer wordt u niet betaald, maar u krijgt wel iets terug voor de moeite. Natuurlijk krijgt u verslagen van de jongste resultaten en viermaal per jaar het SOVON-Nieuws. Daarnaast maakt u ook nog eens onderdeel uit van een vereniging die zinnig werk doet, krijgt u inzicht in de vogelstand in uw "eigen" gebied en wordt u langzamerhand expert op uw terrein.
Broedvogelonderzoek
Het SOVON Broedvogelonderzoek tracht de jaarlijkse toe- of afname van broedvogels vast te leggen (monitoring), evenals veranderingen in verspreiding. Zijn er nu meer of minder Koolmezen dan 25 jaar geleden en nemen de aantallen van de Ekster nog steeds toe? Broedt de Krooneend nog in Nederland en zo ja, waar? Hoe gaat het met de Roodmus, een nieuwe broedvogel in ons land? Om dit soort vragen te kunnen beantwoorden zijn verschillende projecten in het leven geroepen. Men kan aan ‚‚n of meer onderdelen deelnemen.Met ingang van 1996 bestaat het SOVON Broedvogelonderzoek uit twee onderdelen: Broedvogel Monitoring Project (BMP) en Landelijk Soortonderzoek Broedvogels (LSB). Het BMP richt zich op inventarisatie van proefvlakken, het LSB op landelijke inventarisatie.
Voor veel soorten watervogels is ons land in trektijd of winter een belangrijk pleistergebied. Al ruim 25 jaar vinden er in Nederland gecoördineerde tellingen plaats van watervogels. De tellingen vinden overdag plaats in vaste gebieden; o.a. om dubbeltellingen te vermijden wordt geteld op (inter)nationaal vastgestelde teldata. Het Watervogelonderzoek van SOVON bestaat uit verschillende onderdelen:
Midwintertelling
Deze belangrijke telling half januari valt samen met een telling in tientallen andere landen, internationaal georganiseerd door Wetlands International voorheen IWRB). De resultaten worden gebruikt om de totale populatiegrootte en ontwikkeling van watervogels in Europa te volgen en vormen daarmee een belangrijke referentie voor de resultaten van regionale projecten. Voor de internationale monitoringdoelstelling zijn 80 belangrijke wetlands geselecteerd (monitoringgebieden). Daarnaast worden voor nationale en regionale doelstellingen ook van de overige watergebieden telgegevens verzameld.Ganzen- en zwanentellingen
Deze tellingen worden afhankelijk van de soort 6-8 maal per winterhalfjaar uitgevoerd. De resultaten worden gebruikt voor internationale populatieschattingen en om de aantallen en verspreiding in Nederland te volgen. Het gaat daarbij zowel om seizoenspatronen als om monitoring van afzonderlijke pleisterplaatsen.Watervogeltelllingen Zoete Rijkswateren
In IJsselmeergebied, Randmeren, Grote Rivieren, Beneden Rivierengebied en Zoete Delta worden maandelijks integrale watervogeltellingen uitgevoerd.
Overige programma's van SOVON
- vanaf 1990 monitoringprogramma voor broedvogels van het Waddengebied
- vanaf 1992 monitoringprogramma voor watervogels in het Waddengebied
- Punt-Transect-Tellingenproject (PTT)
- Bijzondere Soorten Project niet-broedvogels
De kwaliteit van de broedvogeltellingen staat in Nederland op een hoog peil. We kunnen voor de meeste vogelsoorten goed gefundeerde uitspraken over aantalsontwikkelingen doen. Echter over de oorzaken van voor- of achteruitgang konden we tot nu toe weinig zeggen. Om hierin wat meer inzicht te krijgen is in 1994 het broedbiologisch onderzoek gestart. In de wandelgangen ook wel het nestkaartonderzoek genoemd.
Waarnemers die hieraan meedoen zoeken nesten die ze minimaal twee keer moeten bezoeken om iets over het succes van het nest te kunnen zeggen. Voor de meeste waarnemers gaat er dan een geheel nieuwe wereld open; ze leren dat de nestplaats niet dezelfde hoeft te zijn als de zangplek, dat vogels allerlei specifieke geluiden hebben die met paring, nestbouw en voedselaanvoer te maken hebben. Het vinden van nesten is niet eenvoudig, maar wel spannend en voor sommigen zelfs verslavend.
Om verstoring van nesten te voorkomen, moet men niet zomaar voor de vuist weg beginnen. Voor de belangstellende waarnemer hebben we een uitgebreide handleiding klaar liggen met vele tips voor verantwoord onderzoek. Aan het eind van het seizoen wordt voor ieder nest een aparte nestkaart ingevuld.
Inventarisaties en beheer
Deze afdeling houdt zich bezig met het uitvoeren van grootschalige broedvogelinventarisaties en het vertalen van vogelgegevens naar het beheer. Jaarlijks wordt een flinke oppervlakte aan natuurterreinen onderzocht door professionele veldmedewerkers. Hierbij richt men zich vooral op schaarsere en kwetsbare ('beheersrelevante') vogelsoorten. De vogelgegevens worden o.a. verzameld in opdracht van Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten en dienen ertoe om het gevoerde beheer te evalueren en het beheer voor de komende jaren uit te stippelen.Om de vertaling van broedvogelgegevens naar het beheer op een verantwoorde wijze uit te voeren heeft SOVON in samenwerking met Staatsbosbeheer een Avifauna Inventarisatie en evaluatiesysteem (AVIS) ontwikkeld. Door middel hiervan kunnen verbanden tussen het landschap, de vegetatie en vogels eenvoudiger worden gelegd. Op basis van het systeem kunnen ook doeltypen (streefbeelden) worden ontwikkeld.
Uit het oogpunt van vogel- en natuurbescherming worden (in overleg met de waarnemers) af en toe ook gegevens gebruikt ten behoeve van Milieu - Effect - Rapportage's (MER's).
De SOVON Broedvogelatlas 1998-2000
Waarom een atlasproject?
We weten al veel over de broedvogels van Nederland, maar van veel soorten ontbreekt een recent landdekkend verspreidingsbeeld. Het vorige atlasproject voor broedvogels dateert uit de jaren zeventig en in Nederland is sindsdien veel veranderd. Het atlasproject biedt aan nieuwe waarnemers de gelegenheid om betrokken te worden bij het werk van SOVON.Er zal gewerkt worden met een gestandaardiseerde onderzoeksmethode Dit is nodig om de onderlinge vergelijkbaarheid van de resultaten te bevorderen. De methode maakt gebruik van atlasblokken en kilometerhokken. Een uitgebreide handleiding is in februari 1998 verschenen
Zin om mee te doen?
Vraag om een aanmeldingsformulier, vul in en stuur dit in een ongefrankeerde enveloppe aan SOVON. Uw naam wordt dan doorgegeven aan de Atlasco"rdinator in uw district. De handleiding, formulieren en kaartmateriaal worden u toegestuurd.Algemeen coördinator: Jan Willem Vergeer
SOVON
Rijksstraatweg 178
6573 DG Beek-Ubbergen
tel: 024-6848111
fax: 024-6848188
e-mail: info@sovon.nl
| Wilt u meer informatie over hoe je het best vogels kunt tellen, lees dan: Het tellen van vogels door Sjaak Schilperoort |
Terug naar de homepage
Terug naar Natuur op het Web
© Natuur op het web hm Januari 1999
Laatste mutatiedatum 24-05-2001