Brandnetel
Deze plant doet het goed op voedselrijke grond, bijv. in parken en groenstroken, zeker als er veel honden uitgelaten worden !
In het Leidse hout behoef je hiernaar niet lang te zoeken. Op zichzelf is de brandnetel een 'onding'. Wie zich eraan prikt zal dit grif beamen.
Het netelmechanisme werkt eenvoudig: bij aanraking breken de punten van de brandharen af, waarbij een zuur vrijkomt.
Dit zuur veroorzaakt jeukbulten en een brandende pijn. Ondanks de vervelende eigenschappen heeft de brandnetel in de natuurgeneeskunde zeer grote waarde. De rijkdom van ijzer, magnesium, kalium en calcium heeft een heilzame werking op het lichaam.
Van de jonge bladeren kan men thee trekken. Werking van brandnetelthee; bloedreinigend en slijmoplossend. Voor wie zich niet wil prikken, de thee is ook verkrijgbaar in builtjes.

Dagkoekoeksbloem
De koekoeksbloem dankt zijn naam aan het feit dat, hij bloeit in mei / juni, een tijd van het jaar waarin do koekoek zich vaak laat horen. De plant groeit op voedselrijke, vochtige bodem in bossen en hooilanden.
Het is een tweehuizige plant hetgeen wil zeggen dat elk exemplaar òf mannelijke òf vrouwelijke- bloemen draagt. Vrouwrlijke bloemen hebben geen meeldraden, terwijl de mannelijke een onvolledig vruchtbeginsel hebben. Dit is duidelijk te zien.
De dagkoekoeksbloem bloeit overdag met fel roze bloemen, die reukloos zijn. De avondkoekoeksbloem bloeit 's nachts met witte, soms lichtroze, bloemen die een heerlijke geur, verspreiden waarmee hij nachtvlinders aanlokt.

Daslook
Deze plant, familie van de ui, vervult de atmosfeer met een knoflookachtige geur. Vroeger leefde er veel dassen in holen onder de grond in het bos, waardoor deze plant aan z'n naam is gekomen
. In de natuurgeneeskunde werd daslook (en nog steeds) tegen darminfectie, wormen en verkalking van de bloed vaten, gebruikt.

"Eat Leeks in Lido and Ramsons in May, and all the year after, the physicians may play"

(Vrij vertaald: eet prei in maart en daslook in mei, dan heeft men het hete jaar geen dokter nodig.)

Eik
"Van dik hout zaagt men planken" wordt wel eens gezegd. Dat is bij mij zeker het geval. Voor de meubelindustrie ben ik zeer gewild.
Omdat ik langzaam groei kan ik gemakkelijk 100 jaar worden. Ook ben ik een goede gastheer want behalve vogels, nodig ik ook luizen, torren, kevers en wantsen uit om te smikkelen en te smullen. Daarom kunnen mijn bladeren er in de zomer soms wat gehavend uitzien. Maar daar geef ik niet om; hoe meer zielen hoe meer vreugde.
Zoals je ziet sta ik nu in volle bloei, was je misschien nog nooit opgevallen. Fr is ooit een liedje over mij geschreven dat begon zo: daar in het bronsgroen ...... hout. Weet je het al?

Fluitekruid
Deze vroege bloeier verspreidt een heerlijke voorjaarsgeur. je ziet een heleboel kleine bloemetjes bij elkaar in een scherm, kijk maar goed !
De jeugd maakte vroeger (en nu nog) fluitjes van de holle stengels, waardoor de plant deze naam gekregen heeft.
Andere namen voor deze plant: Koekensgroente (Goeree) duidt op het gebruik als veevoer van deze vroeg in het voorjaar groeiende plant. Zere-ogen-bloem (West-Fries): voorzichtig met het stuif- meel hoor .......

Grote weegbree
In Nederland komen verschillende vertegenwoordigers van de weegbree familie voor. De meest bekende is de grote weegbree.
Voordat de Europeanen Amerika ontdekt hadden, was deze plant in dat werelddeel nog onbekend. De indianen noemden hem daarom ook wel "voetspoor van de blanke man".
Wanneer je door een brandnetel geprikt bent en de 'geteisterde' plek met het sap van een grote weegbree insmeert zal het meteen enige verzachting geven. De plant kan goed tegen betreding daarom komt hij ook veelvuldig voor op plaatsen waar veel gelopen wordt. De zaden worden graag door vogels gegeten.

Herderstasje
Zijn naam dankt deze flora vertegenwoordiger aan zijn vruchtjes die veel lijken op leren tassen waarin herders vroeger hun proviand meenamen.
Ook diverse Volksnamen hebben betrekking op de vorm van deze hauwtjes. Deze plant wordt b.v. ook wel IepeItjesdief, moederstasje of beursjeskruid genoemd. Het is in ieder geval een zeer succesrijke plant. en komt vrijwel overal in Europa voor. (zelfs in Groenland)
De vier kroon- en evenveel kelkblaadjes laten zien dat we te maken hebben met familielid van de kruisbloemigen. Hoewel de bloemetjes erg klein zijn (2 - 3 mm) worden de planten vrijwel het hele jaar bloeiend aangetroffen.

Hondsdraf
Meestal wordt deze plant als een lastig tuin-onkruid beschouwd. De liggende delen van de kruipende stengels vormen wortels op de knopen, terwijl de bloeistengel is opgericht.
In de volksmond noemt men deze plant ook wel: "kruip door de tuin".

Eerste hulp bij brandnetelprikken:
De pijn die door brandnetelprikken wordt, veroorzaakt, verdwijnt op slag als men een gekneusd hondsdrafblaadje op het wondje legt.
Het aardige is bovendien dat hondsdraf en brandnetel altijd dicht bij elkaar groeien. Men zou de hondsdraf daarom de eerste hulp bij brandnetelprikken kunnen noemen.

Hulst
De hulst is één van de weinige groenblijvende bomen die inheems zijn in Nederland. Do bladeren zijn leerachtig en voorzien van een waslaag. Dit voorkomt dat de boom in de winter te veel vocht verdampt en uitdroogt.
in mei bloeit hij met kleine witte bloempjes, welke bestoven worden door de hulstmineerder. Dit is een klein vliegje dat in juni zijn eitjes legt in hulstblad. De larven die uit de eitjes komen banen zich een weg door dit blad door alleen het bladmoes te eten. Van het waslaagje blijven ze af. Zo ontstaan op sommige bladeren geel-bruine kronkelstrepen.
in do winter is de hulst-, met, zijn prachtige rode bessen een geliefde kerstdecoratie. Zonder meer een fraaie boom. maar hoewel de vogels dol zijn op de bessen, is het oppassen met kinderen, want ze zijn giftig voor mensen.

Kruipende boterbloem
Hoi, ja bekijk me maar goed. Ook ik kom hier voor in de Leidse Hout. Maar, ik kruip ook graag door de weilanden. Daar kun je me nog vaak aantreffen want ik hou wel van een beetje poep in de grond.
Koeien vind ik alleraardigste beesten maar, schapen ....... Nee, die mag ik niet. Die peuzelen me namelijk op. Zou u dat soms leuk vinden? Maar ik overleef het wel. ik maak gewoon weer nieuwe blaadjes. Wel een heel karwei hoor.
Ze hebben me genoemd naar een produkt van de al eerder genoemde koe. Denk maar eens goed na.

Look zonder- look
De bladeren geven na fijnwrijven een doordringende knoflookgeur. Andere planten die ook een dergelijke geur verspreiden zoals b.v. uien, prei en natuurlijk knoflook, zijn leden van een geheel andere familie (nl. de lelie-achtigen). Look zonder look is een kruisbloemige. De naam van deze plant betekent dus eigenlijk ui zonder ui. (ruikt er wel naar, maar is er, geen familie van)
De kleine bloemen worden door bijen en zweefvliegen bezocht. De plant zelf staat ook op het menu van de rups van de oranjetipvlinder. Die door zijn lichtgroene kleur nauwelijks is waar te nemen op de groene hauwtjes.

Madeliefje
Meizoentje wordt dit plantje ook wel genoemd. Dit betekent niet dat het, zich pas in de bloeimaand (mei) laat zien.
Vrijwel het hele jaar door kan men dit lage, sierlijke plantje in de weide, op grasland (gazons) aantreffen. Zodra het donker wordt sluiten de witte bloempjes met hun gele hartjes zich om de koude buiten te sluiten.
De bladeren liggen in een rozet op de grond. Uit het midden komt een bloemstengel, welke geen blaadjes heeft.
De bloemhoofdjes bestaan uit een krans van witte lintbloemen rond een geel kussentje van buisbloemen.
Planten met een bladrozet - dus anders dan bijv. fluitekruid met hoge stengels - kunnen er goed tegen als er op gelopen wordt, doordat het rozet zich vlak tegen de bodem aandrukt.
De bladeren zullen niet snel afbreken. Het is dus begrijpelijk dat madeliefjes zich in een weiland met koeien aardig kunnen handhaven.

Meidoorn
De meidoorn bloeit (zoals de naam al doet vermoeden) in mei met 'n overdadige hoeveelheid witte bloemschermen. In de herfst verschijnen de trossen met rode bessen die door veel vogels worden gegeten.
Maar niet alleen in het najaar is de meidoorn bij de vogels in trek. Ook in de lente zoeken veel vogels de meidoorn op om er hun nest in te bouwen. (merel, houtduif) Het nest is door de dichte wir-war van doornige takken goed beschermd.

Nagelkruid
Sorry, maar eh...... U komt een beetje ongelegen. Ik ben nog niet klaar met bloemetjes maken. Niet dat die nou zo grandioos zijn; ze zijn een beetje bescheiden. Zo ben ik nu eenmaal. Bescheiden groei ik tussen bomen en struiken of langs het pad. Maar zo tegen het najaar word ik brutaal en klamp iedereen aan die langs me loopt.
Dan word ik smoorverliefd op harige honden, broekspijpen en grove netpanty's. Als ik eenmaal beet heb, laat ik ook niet gauw los. Tot ziens in de herfst.

Paardebloem
Een zeer algemene plant die men vooral in grasland en bermen tegenkomt. Dankt zijn naam aan het feit dat paarden er graag van eten. Maar ook konijnen zijn gek op de bladeren. De plant bloeit van april t/m juli maar vaak ook weer in de herfst.
Behoort tot de composieten familie. Voor onze inheemse flora is deze familie de grootste in soorten aantal. (ongeveer, 10 % behoort hier toe)
De vruchtjes zitten met een steeltje vast aan een zilverwit kleurig parachuutje (een haarkroon). De wind zorgt er dan voor dat deze zaadjes over grote afstand verspreid worden. Maar dat weet natuurlijk iedereen al want ieder kind heeft de wind wel eens een handje geholpen door, tegen zo'n volle 'pluizebol' te blazen.

Paardekastanje
Zo genoemd omdat het grote bladmerk veel lijkt op een paardehoef.
In het midden van de zestiende eeuw werd de boom vanuit Turkije naar West Europa gebracht.
Vooral in het voorjaar zijn ze erg fraai vanwege hun schitterende bloeiwijzen (kaarsen). Normaal heeft de paardekastanje witte bloemen. Hierin is gemakkelijk het gele of rode honingmerk te zien. (Aanvankelijk is zo'n honingmerk geel en later wordt, het rood.)
Er bestaan echter ook soorten met roze of vaal rode bloemen, dit is een kruising tussen de witte en de gladde kastanje. De boom groeit het liefst op een vochtige bodem met veel licht. De zaden (kastanjes) worden door b.v. wilde zwijnen, herten en vee gegeten.

Ridderzuring
Het blad van zuring werd vroeger wel aangewend als middel tegen scheurbuik. Dat dit ook werkelijk hielp komt door het vrij hoge vitamine C gehalte van de verse bladeren. Het eten van grote hoeveelheden vers blad is overigens niet ongevaarlijk.
De plant bevat nl. vrij veel kaliumoxalaat, een oplosbaar zout van oxaalzuur, dat braken en diarrhee veroorzaakt. De naam ridderzuring zou hier ook op duiden. Als nl. iemand aan de diarrhee is zegt, men in bepaalde streken wel dat hij "aan de ridder" is!

Vogelkers
voor vele vogels zijn de bessen die aan deze struik komen zo lekker als kersen...... vandaar de naam.
Als je met je nagel over een takje krabt ruik je bittere amandelen (of bitterkoekjes), een geur die heel karakteristiek is voor, deze struik.
Aan de andere kant van dit veld staat een hele grote witte vogelkers, die bloesem regent!

Vogelmelk
De bloemen van de vogelmelk zijn zeer gevoelig voor licht en warmte.
Op gure, sombere voorjaarsdagen gaan ze niet eens open. Maar, als de zon schijnt gaan ze 's morgens al vroeg open en komen de stralen witte bloemen te voorschijn.
Maar ook bij mooi weer gaan de bloemen 's middags al weer, dicht als het wat koeler wordt.
In de gesloten bloemen kan ook zelfbestuiving plaatsvinden. Dp plant is voor de vorming van zaden dus niet geheel afhankelijk van insektenbezoek tijdens mooi weer.

Wilde hyacint
De wilde hyacint vinden we in ons land vooral in de loofbossen aan de binnenduinrand.
Verder is dit bolgewasje veel aangeplant in tuinen en bosparken van kastelen en buitenplaatsen. Hij behoort dan ook tot do groep van de zg.'stinzenplanten'. Wilde hyacinten vermeerderen zich door middel van broedbolletjes, die onder aan de voet van de oude bol groeien en door zaad.
Naast de blauwe vorm bestaan er ook gekweekte vormen met witte of roze bloemen.

Witte dovenetel
De bladeren van deze plant lijken wel enigzins op die van de brandnetel. Maar omdat deze plant geen brandharen bezit kreeg hij de naam dovenetel. De witte bloemen zijn niet alleen bij insekten (hommels en bijen) in trek. Ook bij veel kinderen die de nectar uit het onderste deel van de bloem zuigen. Vandaar de volksnamen; zuigbloem, zuigbuisje en zuiglammetje.
Een Engelse volksnaarn luidt: "Adam en Eva in het prieel". Deze naam laat zich verklaren door, een bloeiende plant ondersteboven te houden. Op de bodem van de bovenlip zien we dan de twee lange meeldraden als twee menselijke figuren naast elkaar liggen.

Teksten:
Dineke Kistemaker
Henk Merts
Hein van Schie
Theo van Schie
José Steenvoorden

Terug naar de homepage

Terug naar Natuur op het Web

Laatste mutatiedatum 26-04-1999