Diverse wetenswaardigheden over lievehheersbeestjes

• Er leven in ons land ongeveer 60 soorten lieveheersbeestjes die zich vooral tegoed doen aan bladluizen. Een klein aantal soorten eet schildluizen, spint of meeldauw, en slechts 3 soorten doen zich tegoed aan bladgroen.

• In de volksmond heeft dit kevertje in Nederland verschillende namen zoals:
  Bonte koetjes, Gelukskevers, Hemelkoetjes, Heiligenkevers, Kogelkevers, Mariakevers, Mariapaarden, Onzelieveheersbeestje, Zonnekevers.
  De Germanen waren al begonnen met de verering van dit beestje. Ze noemde het Freyafugle (vogel van Freya zij was de Germaanse godin van de vruchtbaarheid.
  Later adopteerden de Christenen dit heidens insekt en gaven het zijn huidige naam met een religieus tintje.
  Ook in het buitenland heeft het dier een naam met een religieuze betekenis. Fransen kennen het onder de naam "Bêtes du Bon Dieu", in Duitsland heet het "Herrgotts Käferchen" of "Marien Käferchen" en onze westerburen noemen het Ladybirds of Ladybeetles.

• Het aantal stippen waarmee de dekschilden van de lieveheersbeestjes versierd zijn, hebben niets met hun leeftijd te maken, maar geven aan tot welke soort zij behoren. Het is meestal rood met zwarte stippen, maar ook wel zwart met rode stippen, soms ook geel met zwarte stippen.

• Zo worden al mijn onderdelen genoemd

  

• Het meest algemeen is het zevenstippelige lieveheersbeestje deze heeft op elk van z'n twee dekschilden 3 en een halve stip. Die beide halve stippen vormen tezamen de zevende stip.

• De verschillen binnen de soorten kunnen heel precies worden vastgesteld door de verschillen van het mannelijke geslachtsorgaan.

• De felle kleuren geel en rood dienen als waarschuwing voor eventuele belagers. Het betekent: afblijven, we zijn giftig.

• Lieveheersbeestjes worden wel door andere dieren gegeten, maar ze behoren niet tot het favoriete voedsel.

• Ze gebruiken verschillende afweermiddel als ze aangeraakt worden. Ze trekken dan hun poten en antennen in en blijven doodstil liggen. Uit de gewrichten van hun poten scheiden ze een oranje gele vloeistof af dat een eigenaardige geur verspreidt. Dit verschijnsel wordt reflex bloeden genoemd.
  Ook kunnen ze hun belagers te slim af zijn door het zich voor dood van een blaadje te laten vallen en zo spoorloos tussen het groen te verdwijnen.

• Ze worden ook op grote schaal ingezet bij de biologische bestrijding van blad- en schildluizen.

• De lieveheersbeestjes gaan maagdelijk de winter in. In het voorjaar als het warm wordt vindt de paring plaats. De eitjes worden afgezet op plekken waar bladluizen zitten.

• De larve eet voor zijn ontwikkeling tot pop wel zo'n 200 á 600 bladluizen.
  Een volwassen lieveheersbeestje lust per dag wel zo'n 100 bladluizen. Dat zijn er dus ruim 3.000 per maand.

• Dat de bladluis desondanks toch niet is uitgestorven hangt samen met de temperatuur. Als er in een koud voorjaar weinig bladluizen zijn, dan komen er ook minder volgroeide larven van lieveheersbeestjes. Als het warm wordt en de bladluis ontwikkelt zich, dan zijn er nog te weinig gestippelde kevers om ze massaal op te eten.

• Ze brengen de winter door onder een pak bladeren een half vergane boomstronk of i.d. hier vinden ze bescherming tegen de winterkou. Daar zitten ze soms met grote kluiten bijeen. Voornamelijk omdat overwinteringsplekken schaars zijn. (Denk hierbij ook aan vereiste luchtvochtigheid en temperatuur)

• Zodra de zon in het voorjaar warm genoeg wordt komen ze massaal weer te voorschijn.

• Tot slot nog een "tandheelkundige tip" uit een recept van 1560. Volgens dit bericht zou kiespijn ogenblikkelijk verdwijnen als men op de rotte kies een uitgeperst lieveheersbeestje legde.
  Henk Merts juni 1999

  literatuurlijst
  Lieveheersbeestjes in beeld (uitgave KNNV)
  Lieveheersbeestje "weekdier" bij Vara's Vroege Vogelsite zie ook Natuur op het Web nr 17
  Verslag adoptieterrein 1984 (Henk Merts)
  Afbeeldingen uit "zoekkaart lieveheersbeestjes" van KNNV

  ---

  

  

  Terug naar de homepage

  Terug naar Natuur op het web

  ©: hm juni 1999

  Laatste mutatie datum 27-05-2000