Verslag excursie Biesbosch
Rond 8 uur vertrok de bus vanuit Station Leiden Lammenschans richting Biesbosch, want deze dag zou volledig in het thema van dit gebied staan.
Behalve een gevarieerd programma had het organisatiecomité ook voor fraai weer gezorgd.
Vlak onder Dordrecht werden we opgewacht door drie collega IVN-gidsen van de afdeling Dordrecht. De passagiers van de bus werden verdeeld in drie groepen en verrijkt met een gids kon elke groep de omgeving van de Nieuwe Merwede nader gaan verkennen.
Langs de oever van de Nieuwe Merwede
Het huidige tij verschil is nog maar 20 cm. Dit komt door het sluiten van de Haringvliet, voor die tijd was het tij verschil ongeveer 2 meter. Dit had natuurlijk ook invloed op de oevervegetatie, men had toen rietpluimen die wel 4 meter hoog kon worden. Nu is dat aanzienlijk minder een plant die in deze tijd van het jaar overweldigend bloeit is de reuzenbalsemien. Nog nooit heb ik er zoveel bij elkaar gezien. Heel zeldzaam daarentegen is de Amerikaanse balsemien die oranje bloemen heeft.
Over de Nieuwe Merwede vindt ook vervoer plaats van de zogenaamde gevaarlijke stoffen. Schepen met één of meer blauwe kegels of lichten, zijn geladen met gevaarlijke stoffen. Ook wordt door het water de nodige zware metalen meegevoerd, deze kunnen in het slib terecht komen. Dit natuurgebied blijft hierdoor natuurlijk extra kwetsbaar.
Even pauzeren
Veel mensen verdienden vroeger hun brood in de Biesbosch. De zogenaamde griendwerkers zorgden ervoor dat de wilgen op kniehoogte geknot werden. Het riet werd gebruikt om bijvoorbeeld manden e.d. te maken, maar ook voor bijvoorbeeld Deltawerken of andere grootschalige waterbeheersprojecten. Je ziet ook wel wilgen die geknot zijn op ongeveer 1.80 cm. Dit worden de zogenaamde kopstoven genoemd.
Meestal groeien deze aan weerszijde van een weggetje.
Wilgenlaantje met kopstoven
We liepen ook nog langs een zogenaamde rietheuvel. Dit is een soort rechthoekige dijk een paar meter hoger dan de rest van de omgeving. Hier bewaarde de rietwerkers hun riet en indien het hoogwater werd dan bleef het "eilandje" droog.
Het gebied is heel natuurrijk en kan op sommige punten zeer dicht begroeid zijn. Zo in de nazomer is het goed begaanbaar, maar er zijn momenten dat het gedeeltelijk ondergelopen is. De natuur heeft hier aan alle kant vrij spel. In deze vochtige omgeving ook veel waterminnende vegetatie, watermunt, guldenroede. Ook zagen we warkruid of wel duivelsnaaigaren en natuurlijk ook veel mooie insecten.
Groot Warkruid ook wel duivelsnaaigaren genoemd
Bladhaantje
Tegen half 12 weer in de bus en daarna met bus en al met een veerpont de nieuwe Merwede over. De schipper maakte halverwege met de boot nog een soort pirouette. Mogelijk wilde hij een demonstratie geven van zijn zeemanskunst. Nadat we koffie hadden gedronken in het restaurant met de toepasselijke naam "De Brabantse Biesbosch". Konden de telescopen uit de foedralen worden gehaald. We konden nu de benen strekken in de Beneden / Boven Spieringpolder. We keken uit op een ondergelopen natuurgebied, vrijwel altijd een plek waar veel vogels vertoeven.
Een groep lepelaars geflankeerd door aalscholvers en grote mantelmeeuwen. Op eens gaf iemand een kreet "een ijsvogel". De blauwe diamant was langs gevlogen maar helaas had lang niet iedereen deze prachtige vogel kunnen zien. Aan de overkant liep een eenzame maar zeer fraaie kleine zilverreiger rond. Verder vel kieviten, grauwe ganzen en enkele futen. We liepen verder en genoten van de omgeving met zijn rijke planten- en insectenleven.
Hoornaar © Foto: Tom van der Meij
Libel
Vlak voordat we de bus in stapte gaf met een korte vlucht een visarend blijk van zijn aanwezigheid. Het was inderdaad de tijd dat dit fraaie dier weer in deze contreien werd verwacht.
Hierna ging de bus naar het Biesboschmuseum. Dit museum laat op uitstekende wijze alle facetten van het leven in en op de Biesbosch zien en verder krijg je ook een goed beeld onder welke erbarmelijke omstandigheden mensen daar hun brood hebben verdiend. Klokslag 15.30 konden we inschepen voor een rondvaart met een fluisterboot. Deze boot ontvangt zijn energie van de op het dak gemonteerde zonnecollectoren. Het was een leuke tocht en je krijgt zo nog een beter beeld van de grootte van het hele natuurgebied. Na ongeveer vijf kwartier varen waren we via een andere route weer gearriveerd bij de aanlegsteiger. Nu konden we wandelen of met de bus naar de vlakbij gelegen polder Maltha. Hier waren vooral eenden beeldbepalend.
Zoals wilde eend, krak- en slobeend. Er grondelden ook nog een paar pijlstaarten. Eenden zijn deze tijd van het jaar in hun eclipskleed. Hierdoor zijn ze wat lastiger op naam te brengen dan in andere seizoenen. Een kudde crème kleurige koeien liep door het water van het ondergelopen terrein. Op deze manier kreeg je een beetje oriëntaalse sferen.
We kregen nog even gelegenheid ons te laven met de meegebrachte drankjes.
Pont over de Nieuwe Merwede
En daarna zorgen de bus en pont er weer voor dat we op voor 20.00 uur in Leiden arriveerden. Wederom een erg geslaagde dag met veel dank aan het organisatiecomité.
Henk Merts september 2004
