Giftige planten

GIFTIGE PLANTEN

Het is niet altijd eenvoudig om antwoord te geven op de vraag wat nu eigenlijk giftige planten zijn. Weinig mensen zullen aardappelen en bonen giftige planten noemen. Anderzijds zal men zonder twijfel wolfskers, vingerhoedskruid, gevlekte scheerling als giftig beschouwen.
De arts Theophrastus Paracelsus (1493-1541) heeft gezegd : 'dosis sola facit venenum' (slechts de dosis maakt het gif). Dit betekent dat de giftigheid van een plant, naast het soort gif dat hij bevat, afhangt van de ingenomen hoeveelheid. De giftige bestanddelen van een plant zijn vaak niet gelijk over de hele plant verdeeld.
Hoe moeilijk het is om giftige planten te definiëren, mag blijken uit de tegenstelling tussen geneeskrachtige en giftige planten. Vingerhoedskruid is zwaar giftig doch wordt delen van de plant geoogst en farmaceutisch toegepast. In nauwkeurige dosissen ingenomen, zijn de giftige stoffen als atropine en digitoxine, namelijk stimulerend voor de bloedsomloop. Dit geldt ook voor de zeer giftige Aconitum (monnikskap) , waarvan de giftige stof in de homeopathie vaak wordt gebruikt in D6- tot D12- verdunningen.
Ook geheel niet-giftige planten kunnen bij gebruik vergiftigingsverschijnselen teweegbrengen. Dit is het geval wanneer ze overmatig zijn bemest of zijn behandeld met bestrijdingsmiddelen. Hetzelfde geldt als planten door schimmels, bacteriën, virussen of andere ziekteverwekkers zijn aangetast. De veroorzakers van plantenziekten kunnen chemische veranderingen in de waardplant veroorzaken, zodat niet giftige planten toch nog giftig worden.
Het is daarom altijd raadzaam om aangetaste planten niet voor conpsumtie te gebruiken.
Planten met giftige stoffen komen in bijna alle plantenfamilies voor. Zelfs onder de microscopisch kleine blauwwieren bevinden zich ettelijke giftige soorten (o.a. Anabaena flos-aquae). Ook zijn veel giftige soorten te vinden onder de paardestaarten (Equisetum palustre), de varens (Pteridium aquilinum) en de naaktzadigen (bijv. Juniperus sabina).
Onder de 1- en 2-zaadlobbigen bloemplanten zijn eveneens veel soorten giftig, zoals bijv. herfsttijlroos en wolfsmelk.
Er zijn plantenfamilies die bekend staan als bij uitstek giftig, bijv. de nachtschadefamilie (Solanaceae), de wolfsmelkfamilie (Euphorbiaceae). De aard van de vergiftiging is afhankelijk van de soort gif. De meest voorkomende gifstoffen zijn alkalo‹den (cafe‹ne, nicotine, atropine, morfine, coca‹ne), glycosiden (bijv. blauwzuur vrijmakende suikerverbindingen), etherische oli‰n (bijv. hars van naaldbomen), bepaalde eiwitten (in veel vlinderbloemigen) en fenolen (bijv. cumarine in lievevrouwebedstro).
Naar gelang de klasse chemische verbinding waar het gif toe behoort, geeft het eten of aanraken bepaalde effecten.
Het met de blote huid aanraken van het wondvlak van de bladsteel van de gewone bereklauw (Heracleum sphondylium) of van de perzische bereklauw (H. mantegazzianum) kan bij gelijktijdige inwerking van zonlicht, leiden tot zeer pijnlijk rood worden en opzwellen van de aangeraakte delen.
Huidcontact met taxus of levensboom kan eveneens allergische reacties van de huid veroorzaken.
Eten van wolfsmelksoorten (Euphorbia) geeft maag- en darmklachten met braakneigingen en verlammingsverschijnselen.
Vergiftiging door soorten uit de nachtschadefamilie (bijv. Atropa bella-donna en Hyoscyamus niger) uit zich in een versnelde ademhaling en toenemende opwinding. Het eten van grotere hoeveelheden kan de dood door ademnood tot gevolg hebben.

Sterk verkorte tabel van giftige planten
Wetensch. naam	Ned. naam	Giftigheid / Giftige delen
Atropa bella-donna	Wolfskers	alle delen
Bryonia diocia	Heggerank	alles vooral bes en wortel
Calla palustris	Slangewortel	alle delen
Conium maculatum	Gevl.scheerling	alle delen
Cicuta virosa	Waterscheerling	alles vooral stengel en wortel
Datura stramonium	Doornappel	alle delen
Hyoscyamus niger	Bilzekruid	alle delen
Laburnum anagyroides	Goudenregen	alle delen
Taxus baccata	Venijnboom	alles behalve zaadomhulsel
Thuja occidentalis	Levensboom	toppen van takken en sap
= zeer giftig; = giftig

Het onderstaande heeft gestaan in Natuur op het Web nr 11
Het is afkomstig van de tuinkrant
Veel wat met giftige planten te maken heeft kunt u terugvinden bij de twee volgende url's. Het ene geeft veel informatie en het tweede toont een tabel waarin zo'n 160 giftige planten zijn opgenomen. De informatie wordt voor een groot deel ook hier afgebeeld en daaronder een heel klein fragment van de tabel om even een indruk te geven. Ze zijn te bewonderen op:
http://www.geocities.com/RainForest/Vines/2948/giftige.htm
Beschrijving over giftige planten
http://www.geocities.com/RainForest/Vines/2948/gif.htm
Tabel met 160 giftige planten

Terug naar de homepage

Terug naar Natuur op het Web