De Luscinia's Het onderstaande verhaal is aanvankelijk geschreven voor de leden van de Leidse KNNV Vogelwerkgroep. Het heeft betrekking op de twee in Nederland voorkomende vertegenwoordigers van het genus Luscinia namelijk de blauwborst en de nachtegaal © Henk Merts mei 2001 Luscinia's algemeen Blauwborst Nachtegaal Blauwborsten en Nachtegalen Literatuurlijst

Luscinia'a Algemeen
Klasse:	Vogels	Aves
Orde:	Zangvogels	Passeriformes
Familie:	Lijsters	Turdidae
Genus:	Luscinia (?)	Luscinia
De Nederlandse Luscinia's
Nederlandse naam	Wetenschappelijke naam	Status
Blauwborst	Luscinia svecica ** ** toelichting zie verdere informatie	Zomergast
Nachtegaal	Luscinia megarhynchos	Zomergast
De buitenlandse Luscinia's
Nederlandse naam	Wetenschappelijke naam	Status
Noordse Nachtegaal	Luscinia Luscinia	Dwaalgast (zeldzaam in Nederland)
Roodkeelnachtegaal	Luscinia calliope	Zeer zeldzaam in Nederland
Blauwe nachtegaal	Luscinia cyane	Nooit in Nederland waargenomen
Snornachtegaal	Luscinia sibilans	Nooit in Nederland waargenomen
Zwartborstnachtegaal	Luscinia pectoralis	Nooit in Nederland waargenomen
Roodkopnachtegaal	Luscinia ruficeps	Nooit in Nederland waargenomen
Zwartkeelnachtegaal	Luscinia obscura	Nooit in Nederland waargenomen
Père Davids Nachtegaal	Luscinia pectardens	Nooit in Nederland waargenomen
Oranje Nachtegaal	Luscinia brunnea	Nooit in Nederland waargenomen

Nederlands	Fries	Engels	Duits	Frans
Blauwborst	Blauboarstke	Bluethroat	Blaukehlchen	Gorgebleue
Nachtegaal	Geal	Nightingale	Nachtigall	Rossignol philomèle
Noordse Nachtegaal	Noaardske Geal	Thrush Nightingale	Sprosser	Rossignol progné

Het grappige bij de blauwborst is dat het Nederlands en het Fries kiest voor de kleur van de borst, terwijl het Engels, Duits en Frans het over een "blauwkeel" hebben. (zie ook volksnamen)

** Drie ondersoorten door geografische variatie
Luscinia svecica cyanecula Witsterblauwborst (wit gesterde)	zomergast in Nederland >2.000 broedparen) (komt voor in Midden Europa, noordelijk tot Finse golf )
Luscinia svecica svecica Roodsterblauwborst (rood gesterde)	zeldzame doortrekker in Nederland komt voor in Scandinavië en NW Europa en plaatselijk in de Alpen
Luscinia svecica magna heeft een volledig blauwe borst	komt niet in Nederland voor, (wel in Turkije en de Kaukasus)
n.b. In sommige (oude) boeken zal men de blauwborst nog kunnen tegenkomen onder zijn oude wetenschappelijke genus naam Cyanosylvia (dit betekent zo iets als helderblauwe bosvogel) Vroeger noemde de ornithologen het dier dan voluit Cyanosylvia svecica de laatste naam svecica die ook nog in de huidige naam te vinden is betekent uit Zweden.

Diverse volksnamen voor de blauwborst
Blauwkeeltje	Zie ook Engels, Duits en Frans
Maanvogeltje	naar de witte keelvlek
Sterreborstje	idem
Pauwstaartje	genoemd naar de balts van het mannetje; kop in de nek en gespreide staart
Stakemus	Hij zingt aan het einde van een tak in de top van een struik
Mastvogeltje	idem
Waternachtegaal	moerasachtige broedgebied
Witvlekblauwborst	Witgesterde- of witsterblauwborst
Roodvlekblauwborst	Roodsterblauwborst of roodgesterde blauwborst

Blauwborst is nog maar een povere omschrijving van het fraai gekleurde befje van dit vogeltje. Midden in het korenbloemblauwe veld zit nog een witte vlek en van onder is het afgezet met een zwarte band, gevolgd door een roodbruine zoom. In Noord-Europa komt een vorm voor met en roestbruine ster in het blauwe veld Uit Het beste vogelboek Overige uiterlijke kenmerken van de blauwborst Alleen volwassen mannetjes hebben in het voorjaar een blauwe borst. 1e Winter mannen hebben een klein blauw kraagje dit geldt ook voor adulte vrouwtjes, sommige wijfjes blijven er altijd uitzien als een 1e winter vrouwtje dat wil zeggen ze hebben een witte keel omzoomt door een rand van zwarte vlekken. Alle kleden behalve die van juvenielen kenmerken zich door een duidelijk witte wenkbrauwstreep en roestrode vlek aan staartbasis. (Goed te zien in vlucht of als de vogel zit met omhoog gewipte staart.) (De verschillende kleden zijn het best te zien in de ANWB vogelgids van Europa pagina 261)

Zijn zang, vertelde Jac. P. Thijsse Beantwoordt aan de hoogste eisen In elk register magistraal De . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Nachtegaal ook in diverse vogel-volksnamen
Gewone vogelnaam	"Benachtegaalde" naam
Blauwborst	Waternachtegaal
Heggenmus	Bastaard nachtegaal (zie ook spotvogel)
Heggenmus	Boerennachtegaal
Noordse Nachtegaal	Poolse Nachtegaal of Russische Nachtegaal
Snor	Nachtegaalrietzanger
Spotvogel	Bastaard nachtegaal (zie ook Heggenmus)
Zwarte roodstaart	Muurnachtegaal
Maar niet alleen geldt het bovenstaande voor vogels wat dacht je bijvoorbeeld van groene kikkers, deze amfibieën worden ook wel "Hollandse nachtegalen" genoemd.
Spreekwoorden en gezegdes met Nachtegalen Eén ezel overbalkt wel tien nachtegalen. Zij zingt als een nachtegaal
"Nachtegalen" uit de geschiedenis Florence Nightingale (1820-1910) Zij was onder meer actief tijdens de Krimoorlog (1854-1856) en heeft daar duidelijke verbeteringen aangebracht in de behandeling van besmettelijke ziektes zoals cholera en tyfus. Door haar behandelingen daalde het aantal dodelijke slachtoffers van 42 % tot 2 %.

Blauwborsten en nachtegalen
Fenologie
13-03	Blauwborst	Haaksbergerveen	OV
06-04	Nachtegaal	Berkheide	ZH
Het onderstaande is een gedeelte uit een EBNNL bericht d.d. 11-04-2001 Van Laurens van der Vaart VWG Wierhaven. Waarnemingen van nachtegalen in de eerste week van april blijken toch behoorlijk vroeg te zijn. Er zijn drie waarnemingen uit maart bekend. 30 maart 1907 werden 2 ex. opgemerkt langs de Wageningsche Berg (o.a. Avifauna van Nederland 1970) z De Sovonatlas meldt 2 niet gedetailleerde maartgevallen in oostelijk Brabant (zie blz 387) Amsterdamse waterleidingduinen 2 nachtegalen Vroegste datum is daar 5 april (1985) n.b Gerard van der Klugt is op mijn lijst recordhouder met een eerste melding van de nachtegaal op 6 april 2001