ONDERSTEUNENDE NEDERLANDSE TEKSTEN BIJ HET SPEL CONNECTIONS.

DE VIERDE KETTING.

De inhoud van deze pagina. Filmpjes in ketting | Mensen in stadje | Alle Nederlandse teksten.

GALILEI BIJ DE TELESCOOP.

Verdraaid. Het is niet zo erg als je ermee naar de maan kijkt. Wat kan het schelen als de maan ondersteboven hangt. O, hallo. Kom je hier voor de wiskundeles? Ik ben bang dat ik daar mijn hoofd niet naar heb staan. Hier, kijk eens! Het is dat verdraaide ding. Denk je dat het zo moet? Ik denk het niet. Het is een verdraaid ding. Wat moet er van de wereld terechtkomen? (terug naar de inhoud)

Rond de 17^e eeuw waren de kijkers genoeg verbeterd om een goed beeld van de sterren te krijgen. Het probleem was dat de sterrenkaarten waren gebaseerd op het feit dat de aarde een perfecte bol zou zijn. Maar, als dat niet zo zou zijn kon je mijlen van de plek af zijn, waarvan je dacht dat je was. Als de aarde een perfecte bol zou zijn en je maakt een verschil van een graad met de plek waar de ster is, dan zou het verschil in afstand op de aardbol ongeveer zo groot zijn (ik overdrijf een beetje om het duidelijk te maken). Waar je ook op aarde zou zijn, die afstand zou hetzelfde blijven. In 1763 ging een aantal Franse geleerden naar Lapland om daar een aantal zeer nauwkeurige sterrenwaarnemingen te doen. Ze ontdekten dat de aarde een afgeplatte bol is, want ze merkten dat helemaal in het Noorden het verschil van 1 graad een mijl langer was dan bij de evenaar. Dit ontdekten ze dankzij de accuratesse waarmee ze hun sterrenwaarnemingen deden. Ze waren in staat om zo'n precies werk te doen omdat ze de beschikking hadden over een van de laatste meetinstrumenten. Dat meetinstrument had de metaalbewerking tot grote hoogte gebracht. Dit is het meetinstrument. De klok van George Graham. (terug naar doorloop)

GALILEI BIJ DE LUNCHTROMMEL.

He, dat is mijn lunch. Blijf eraf.

GALILEI BIJ DE KRIMPMACHINE.

Dat ding is nog in de maak. Het is een krimpmachine. Hij werkt nu niet. Het tijdmechanisme is kapot en bij krimpmachines is timing alles. Ook moet er een betere manier zijn om deze oscillator te isoleren. Verder werkt hij perfect. (terug naar de inhoud)

BURKE BIJ DE BOOT IN DE FLES.

Henry Hudson voer op zo'n viermaster in 1609 uit om te zoeken naar een Noordwest doorgang naar het verre Oosten in opdracht van een aantal Nederlandse kooplui. Bij deze onderneming, die een grote fiasco werd, maakte Hudson gebruik van een kaart van Plantin. Je moet aan boord komen als je nog meer connecties wilt maken. (terug naar de inhoud)

De 16^e en 17^e eeuw. Nederlandse kooplui waren een van de eersten die naar een ontmoetingsplek in Zuidoost Azië voeren om daar handelslui te ontmoeten die gelakte meubels en andere winstgevende producten uit China haalden. Ongelukkig genoeg hadden de Nederlanders van het begin af aan een klein probleempje om er te komen. Kijk op deze kaart. We zijn hier. Toentertijd waren er maar twee manieren om hier te komen vanuit Nederland. Deze weg: eerst naar het zuiden en dan de Stille oceaan over. Of deze weg: naar het zuiden en dan rond Afrika varen. De ene weg was in het bezit van de Spanjaarden en de andere in de handen van de Portugezen. Als je een van deze twee wegen nam werd je uit het water geschoten. Dat hield de Nederlanders niet tegen. Alle exploitanten en investeerders van de zes belangrijkste havens kwamen bij elkaar en richtten een handelsvereniging op, de Oost-Indische-Compagnie. Ze begonnen een weg te zoeken om het probleem te omzeilen en toch al die winst uit Azië te halen. Toen ze eenmaal over het probleem begonnen na te denken lag de oplossing voor de hand. Als je niet naar het zuiden kon zeilen, dan moest je naar het noorden zeilen. Jij lacht, maar ze wisten niet wat jij weet. Het stond niet op hun kaarten. Ze wisten niet dat het bestond. De Poolroute. Maar onwetendheid kan omslaan in weten. Op 3 april 1607 ontmoetten de Nederlanders Henry Hudson die ze inhuurden om een noordelijke route te zoeken. Het was een kaarttekenaar, Plantin, die de mensen van de Oost-Indische-Compagnie had overgehaald om Hudson in te huren en het was de kaart van Plantin die de noordelijke route naar China had bedacht, die Hudson 'nergens' bracht. (terug naar doorloop)

OOSTERS MEISJE.

Ik hoop niet dat je komt voor dit tapijt. Het is nog niet helemaal klaar. Volgens een oud patroon moeten die appels perziken zijn. Als de verfmeester dit merkt ben ik de klos. (terug naar de inhoud)

Interessante dingen hè, zeepbellen. Een Schotse geleerde heeft eens een zeepbel drie jaar in leven gehouden, bij wijze van spreken. De zeepbijbel is geschreven in het begin van de 19^e eeuw door een man die zijn werk hoofdzakelijk in Parijs deed, Chevreul. Chevreuls bijdrage aan de wereld is dat we nu allemaal weten dat zeep je schoon maakt. Maar waarom ging hij met zeep aan de gang? Chevreul was eigenlijk een textielverver. Textielverf komt met de draden van stof in contact, net als zeep. Het was een obsessie voor Chevreul om zo'n goede kleurstof te maken dat de kleuren niet meer uitwasbaar waren of vervaagden. Chevreul was de directeur van de ververij van de gobelin wandkledenfabriek in Parijs. Hier werden de beste gobelintapijten van de wereld gemaakt. Vijftig jaar voor Chevreul waren de gobelintapijten veel subtieler geworden, dus huurde de baas een paar schilders in om dit soort patronen te maken. Je zult wel gemerkt hebben dat je nu niet naar een Europees patroon kijkt. Fijn naaldwerk, vind je niet? Deze Chinese figuurtjes zijn de sleutel naar het feit dat de wereldberoemde gobelinfabriek helemaal niet begon als tapijtenfabriek. In het begin van de 19^e eeuw was het in de mode om iets uit het verre Oosten in je huis te hebben. Een mat, zijde, porselein of iets dat een echte rage was. Dit product was de reden dat de fabriek eigelijk werd opgezet, nl. om nep-Oosterse meubels te maken. (terug naar doorloop)

MEISJE NADAT JE HET PATROON HEBT GEMAAKT.

Dank je wel. Ik zou willen dat ik je iets kon geven om te laten zien hoe dankbaar ik ben. Hier, neem dit. Ik sta erop. (terug naar de inhoud)

BURKE VANUIT HET WANDTAPIJT ALS JE HET HORLOGE AANPAKT.

Dat wonderbaarlijke instrument dat je zojuist in ontvangst nam, of liever gezegd, zijn grote broer de klok, heeft een grote bijdrage geleverd aan de vooruitgang. De verbinding is hier het gebruik van de klok door een aantal Franse geleerden in het verre noorden bij hun sterrenobservaties. Zij veroorzaakten een grote doorbraak door de aarde op te meten. Dat hadden ze niet kunnen doen zonder een accurate klok. Over accuratesse gesproken. Het is misschien leuk om te weten dat de Big Ben, de klok van het parlementshuis in Londen tot op een tiende van een seconde nauwkeurig is. (terug naar de inhoud)

Rond 1760 vindt George Graham een nieuwe klok uit die nauwkeuriger was dan de klokken die er tot dan toe waren. De nauwkeurigheid was te danken aan de manier waarop hij de spaken van het aandrijfwiel had bewerkt. Deze speciale vorm maakt dat het wiel op een zeer precies tijdstip wordt losgelaten. Het aandrijfwiel werd vastgemaakt aan het slingergereedschap en vrijgelaten en weer gepakt door de ene of andere arm tijdens iedere zwaai van de slinger. Dat ging goed zolang het aandrijfwiel goed werkte. Dat is niet altijd zo zeker. Als de klok boven in een toren wordt opgehangen en wordt blootgesteld aan sneeuw en ijs kan iedereen op zijn kompen aanvoelen dat dat problemen geeft. Een advocaat, Grimshaw, loste dit probleem op, door een systeem uit te vinden waardoor het aandrijfwiel niet meer vast aan de slinger zat. (terug naar doorloop)

DE BULTENAAR IN DE KLOKKENTOREN.

O, God. De klok is gestopt. Iemand is hier binnengeslopen en heeft de radertjes door elkaar gegooid. Nu moet ik ze weer in elkaar zetten. Wie doet zo'n jammerlijk figuur als ik nou zoiets aan? Kun jij me helpen? (terug naar de inhoud)

BULTENAAR ALS JE DE KLOK HEBT GEMAAKT.

Precies op tijd. Hier, neem dit. Ik wil dat je hem aanneemt. Je kunt hem afstellen. (terug naar de inhoud)

In het midden van de 16^e eeuw probeerde Luther de mensen over te halen naar het protestantisme en ze deden dat met bosjes. In 1565 besloot Rome tot de volgende maatregelen na een topconferentie:

1. Lok de mensen terug naar de kerk met muziek en decoraties.
2. Laat mensen als Plantin een aantal nieuwe en gestandaardiseerde bijbels drukken.
3. Zorg dat de ketters onschadelijk worden gemaakt.
4. Houd het vrije denken tegen door een aantal boeken op een verboden lijst te plaatsen.

Een van de eerste boeken die op de lijst werd gezet was een boek geschreven door Copernicus. Hij zei hierin dat de aarde niet het centrum van het universum was, maar Rome zei dat het wel zo was. Niemand nam Copernicus serieus tot in het jaar 1610. In Italië, in een dorpje vlak in de buurt van Florence, leefde een wiskundeprofessor, Galilei genaamd. Hij publiceerde een aantal van zijn bevindingen over dat wat hij had gezien door een verbazingwekkend Nederlands apparaat. Het werd een telescoop genoemd. (terug naar doorloop)

GALILEI.

Je bent de wereld in geweest en nu ben je terug. Hoe vond je hem, plat of rond? Dat is een oude mop. (terug naar de inhoud)

GALILEI NADAT JE ZIJN TELESCOOP HEBT GEREPAREERD.

Nu hoef ik tenminste niet meer aan het plafond te gaan hangen om te bewijzen dat de theorie van Copernicus klopt. Hier, dit is een boterham met tonijn, mijn lievelingsboterham. Hier, geniet ervan. (terug naar de inhoud)

BURKE.

Geloof het of niet, maar polytheen, waar deze folie van is gemaakt, is de verbinding naar een van de meest accurate apparaten in de wereld dat ooit is gemaakt. De onmiddellijke verbinding met jou is dat je het iedere dag gebruikt om iets vers te houden. (terug naar de inhoud)

Het verhaal begint hier, diep onder Londen in 1940. De oorlog om het behoud van Brittannië. Hier, in het Britse hoofdkwartier voor luchtafweer. Engeland ligt hier en Frankrijk ligt daar. De Duitsers zijn in Frankrijk, of liever gezegd, ze komen vanaf daar over het kanaal naar ons toe. Geen probleem. Radarposten hier, hier en hier zullen ze opmerken en ons allemaal redden. Maar de radarinstallaties zijn erg groot, omdat de kustlijn van Engeland erg lang is. Ze zijn dus een gemakkelijk doelwit. Het antwoord? Folie. De technische term ervoor is polytheen.

In alle oorlogsfilms lijkt het een peulenschil. Ontdek de vijandelijke vliegtuigen op je radarscherm, leidt de gevechtsvliegtuigen naar hun doel en voila! Er is een probleem. De radarinstallaties zijn erg groot en zijn dus eenvoudig te zien en een makkelijk doelwit. Kleinere radarinstalaties zijn moeilijker te zien, maar ze maken kleinere signalen en hebben speciale isolatie nodig. Maar wat voor isolatie? Polytheen bleek geweldig isolatiemateriaal te zijn. Een van de manieren om polytheen geschikt te maken als isolatiemateriaal is om er zeepbellen tegenaan te blazen als het gesmolten is. Maak dunne velletjes zoals dit en maak zeepbellen zoals deze. (terug naar doorloop)

DE KAPITEIN IN HET SCHIP.

Als je de kaart niet hebt waar ik om gevraagd heb leg ik je in de zon tot je bent verbrand en stop je dan in een pekelbad. (terug naar de inhoud)

Sommigen van de eerste gedrukte kaarten in de 17^e eeuw werden gedrukt door de grote drukkerij van Christopher Plantin uit Antwerpen. De kaart die Henry Hudson gebruikte om de noordwestelijke doorgang te vinden was gemaakt door een team van experts o.l.v. Plantin. Dat is een verbinding. De drukkerij van Plantin kreeg zijn eerste grote doorbraak toen ze de opdracht kreeg om 1000 nieuwe bijbels te drukken. Dat is de andere verbinding. (terug naar doorloop)

DE KAPITEIN ALS HIJ DE KAART KRIJGT.

Wat moet ik met een kaart van Indië, kukel. Ik zond je weg om een of andere gids te halen die ons door de tafels hier beneden heen kan leiden. Ik wil hieruit. (terug naar de inhoud)

Echt lakwerkspul uit het verre Oosten kwam rond 1610 in Europa. Het werd zo'n hit, dat de prijzen de pan uitrezen. Natuurlijk waren het niet alleen de meubels die goed opbrachten. Een handelaar kon meer dan 150% winst maken met ieder product uit het verre Oosten. Er was een groep Europeanen die zo'n winst niet konden weerstaan, de Nederlanders. We brengen je alles wat je maar wilt, waar ook vandaan, als je maar betaalt. (terug naar doorloop)

BURKE AAN HET EINDE VAN DE VIERDE KETTING.

Je hebt net het tafeltje opgepakt en dat is de verbinding naar het gobelintapijt. Dat werd gemaakt in een fabriek die werd opgezet om gelakte tafeltjes te maken. De andere verbinding die het heeft is met de Nederlandse kooplui die de gelakte tafeltjes gingen halen uit China met hun schepen. Je hebt de ketting die begint met folie en eindigt met een nauwkeurig meetinstrument voltooid. (terug naar de inhoud)

ONDERSTEUNENDE NEDERLANDSE TEKSTEN VAN DE VIJFDE KETTING